Trẻ em, những mầm non của đất nước, là những công dân tương lai của thời đại kỷ nguyên số, được sinh ra trong thời kỳ phát triển và Internet đã trở thành một phần quan trọng, tất yếu của cuộc sống, là “môi trường sống” thứ hai của trẻ em Việt Nam. Ngoài những kiến thức được tiếp thu từ giáo viên trên lớp học, thì Internet là nơi các em tìm kiếm, tham khảo, tự học những kiến thức khác ngoài sách vở, là môi trường giải trí, giao tiếp và hình thành nhân cách số ngay từ rất sớm. Ngoài những hữu ích mà “không gian mạng” đem lại, nơi đây còn tiềm ẩn nhiều rủi ro về thông tin, tài liệu độc hại, tài liệu không được kiểm chứng, không phù hợp lứa tuổi, lệch lạc chuẩn mực đạo đức, thuần phong mỹ tục… Cùng với đó là sự gia tăng của các hành vi xâm hại, lừa đảo, tấn công tình dục qua môi trường mạng. Bảo vệ trẻ em trên “không gian mạng” không chỉ là mối quan tâm mỗi gia đình, mà trở thành bài toán chung của các cấp, ngành, tổ chức, Chính phủ trên thế giới.
Những nguy cơ trẻ em bị xâm hại trên môi trường mạng (Ảnh minh họa)
Một số nguy cơ trẻ em bị xâm hại trên môi trường mạng
Thứ nhất, tiếp cận thông tin giả, thông tin sai sự thật, tài liệu, nội dung độc hại không phù hợp lứa tuổi, thuần phong mỹ tục, văn hóa Việt Nam.
Thứ hai, nguy cơ bị lộ lọt, mất thông tin cá nhân (tài khoản mạng xã hội Facebook, Zalo…), hình ảnh, địa chỉ, thông tin riêng tư…
Thứ ba, bị các đối tượng xấu lừa đảo (mua hàng giả, lừa tiền thông qua việc chuyển tiền mua hàng; nhận việc làm thêm…; bị lừa về tình cảm; tham gia các hoạt động, nhóm, tổ chức không phù hợp, thậm chí phạm pháp…).
Thứ tư, bị các đối tượng dụ dỗ, lôi kéo xuất cảnh trái phép sang nước ngoài (Campuchia, Thái Lan…) để làm công việc nhẹ, lương cao, không yêu cầu trình độ; từ đó dễ trở thành nạn nhân của tội phạm “mua bán người”, bị cưỡng bức lao động, làm việc trong các công ty lừa đảo trực tuyến, bị xâm hại tình dục…
Thứ năm, xem các chương trình, ấn phẩm không phù hợp với lứa tuổi, độc hại; tham gia những thử thách độc hại… từ đó có nguy cơ bị xâm hại tình dục trên mạng, bị bắt nạt trên mạng, ảnh hưởng đến tâm lý, tính mạng của trẻ em.
Thứ sáu, dành quá nhiều thời gian trên không gian mạng (nghiện game, nghiện xem các ứng dụng, video ngắn…).
Cần làm gì để phòng, chống trẻ em bị xâm hại trên môi trường mạng
Một là, cần có sự quan tâm, phối hợp giữa gia đình, nhà trường và xã hội, đây là “cốt lõi” để bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng. Trong đó, nhà trường cần làm tốt công tác giáo dục, tuyên truyền, hướng dẫn về việc sử dụng Internet (mạng xã hội, ứng dụng…) an toàn, cách nhận biết, cảnh giác với các nội dung, thông tin độc hại, lệch lạc, không phù hợp lứa tuổi, lệch lạc chuẩn mực đạo đức, thuần phong mỹ tục. Gia đình cần giám sát chặt chẽ việc sử dụng mạng xã hội của con cái, hạn chế cho trẻ em tiếp xúc các thiết bị điện tử, mạng xã hội sớm hoặc không cần thiết. Xã hội cần lên án mạnh mẽ đối với các ứng dụng, trang web... có nội dung độc hại đối với trẻ em.
Hai là, hướng dẫn cho trẻ em cách tự bảo vệ an toàn khi tham gia môi trường mạng như: Cài đặt mật khẩu tài khoản mạng xã hội an toàn (mật khẩu dài, phức tạp, sử dụng ký tự đặc biệt, tránh thông tin dễ đoán, cài đặt bảo mật 02 lớp…); không chia sẻ cho người khác biết mật khẩu tài khoản mạng xã hội của bản thân (trừ bố, mẹ); cài đặt quyền riêng tư, hạn chế người xem với các tài khoản mạng xã hội của mình; không đăng tải bất kỳ thông tin riêng tư, hình ảnh tự sướng hở hang hoặc những bài viết không phù hợp lên mạng xã hội; không có trách nhiệm cung cấp thông tin, hình ảnh hoặc cho người khác nhìn mình qua webcam; không đi chơi với “bạn” quen trên mạng mà không có sự đồng ý của bố, mẹ; hãy bỏ qua, chặn và báo cáo những tài khoản có những bình luận, gửi tin nhắn bắt nạt, bôi nhọ mình hoặc đề cập đến những vấn đề nhạy cảm; hỏi ý kiến của bố, mẹ trước khi tải, cài đặt một phần mềm về máy tính, điện thoại; không tự ý nhấn vào các đường link lạ do các đối tượng trên mạng gửi…
Ba là, cài đặt ứng dụng mạng xã hội dành cho trẻ em; chặn, ẩn bớt các nội dung, thông tin sai lệch, nhạy cảm không phù hợp với lứa tuổi, tâm sinh lý của trẻ em trên các ứng dụng mạng xã hội.
Phòng Cảnh sát hình sự