Trong những năm qua, sự bùng nổ của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, đặc biệt là sự phát triển vũ bão của trí tuệ nhân tạo (AI), đã tạo ra những bước chuyển mình mạnh mẽ trên mọi lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội. Bên cạnh những giá trị tích cực mang lại, công nghệ số cũng tạo ra những thách thức không nhỏ cho công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm, bảo đảm an ninh, trật tự trong tình hình mới. Các loại tội phạm ngày càng sử dụng nhiều thủ đoạn tinh vi, công nghệ cao để thực hiện hành vi phạm tội, xóa dấu vết, che giấu hành vi phạm tội hoặc tạo ra các tài liệu giả mạo tinh xảo.

Trước tình hình đó, lực lượng Kỹ thuật hình sự đang đứng trước yêu cầu cấp thiết phải đổi mới toàn diện. Thực hiện chủ trương của Đảng, Nhà nước, Bộ Công an và Công an tỉnh Lâm Đồng, Phòng Kỹ thuật hình sự đã chủ động đổi mới tư duy, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ và trí tuệ nhân tạo (AI), từng bước khẳng định vai trò nòng cốt trong công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm.

Nền tảng vững chắc từ truyền thống

Là một trong những đơn vị nghiệp vụ trọng yếu, Phòng KTHS Công an tỉnh Lâm Đồng luôn giữ vai trò đặc biệt quan trọng, góp phần tích cực vào công tác điều tra, khám phá tội phạm. Với tinh thần trách nhiệm cao và sự đam mê nghề nghiệp, các cán bộ, chiến sĩ của đơn vị đã và đang ngày đêm thầm lặng cống hiến, được ví như những “chú ong chăm chỉ” trong hành trình giải mã bí ẩn đằng sau các vụ án.

Những chiến công thầm lặng của đơn vị đã góp phần làm rõ nhiều vụ án phức tạp. Điển hình như vụ án giết người đốt xác, tạo hiện trường giả nhằm mục đích trục lợi bảo hiểm, được phát hiện ngày 04/5/2020 tại xã Đắk Som, huyện Đắk Glong (nay là xã Tà Đùng, tỉnh Lâm Đồng). Khi hung thủ dựng hiện trường giả là vụ tai nạn giao thông dẫn đến cháy xe ô tô chết người, nạn nhân chưa rõ tung tích, nhưng bằng kinh nghiệm và sự phân tích khoa học, các giám định viên của Phòng KTHS đã phát hiện những dấu vết bất thường, xác định đây là vụ án mạng, góp phần vào việc phá án. Hay vụ giám định chữ ký, con dấu giả trong các quyết định của UBND tỉnh Lâm Đồng, giúp khởi tố vụ án làm giả giấy tờ của cơ quan, tổ chức.

Tham gia khám nghiệm hiện trường vụ tai nạn giao thông

Chủ động thích ứng và ứng dụng công nghệ

Trước sự phát triển của khoa học, công nghệ và yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm trong tình hình mới, Phòng KTHS Công an tỉnh Lâm Đồng đã chủ động ứng dụng các thành tựu của Cách mạng công nghiệp 4.0, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI), vào công tác chuyên môn. Đơn vị đã đưa vào sử dụng hệ thống nhận dạng vân tay tự động (AFIS) cùng nhiều thiết bị kỹ thuật số - điện tử hiện đại phục vụ giám định.

Ứng dụng các hệ thống hiện đại phục vụ công tác giám định.

Việc ứng dụng AI mang lại nhiều lợi ích rõ rệt: xử lý nhanh, chính xác khối lượng dữ liệu lớn trong bối cảnh tội phạm công nghệ cao ngày càng tinh vi; hỗ trợ khôi phục dữ liệu bị xóa hoặc mã hóa, giải mã tệp tin phức tạp, giám định âm thanh, hình ảnh, nhận dạng khuôn mặt và biển số xe từ ảnh chất lượng thấp; đồng thời giúp phân tích xu hướng dư luận xã hội, nhận diện đối tượng cầm đầu, lôi kéo, góp phần phát hiện sớm nguy cơ an ninh và đẩy nhanh công tác điều tra, truy vết.

Tuy nhiên, việc ứng dụng AI cũng đặt ra không ít thách thức: cần đầu tư đồng bộ hạ tầng, phần mềm chuyên dụng và nguồn dữ liệu huấn luyện đủ lớn, chất lượng cao; đòi hỏi đội ngũ giám định viên vừa giỏi chuyên môn nghiệp vụ, vừa am hiểu công nghệ AI và khoa học dữ liệu; cùng với đó là yêu cầu hoàn thiện hành lang pháp lý, quy chuẩn chuyên môn về giá trị pháp lý của kết quả giám định do AI hỗ trợ.

Hướng tới tương lai với mục tiêu hiện đại hóa

Trước những thời cơ và thách thức đặt ra, Phòng KTHS Công an tỉnh Lâm Đồng đã xác định những định hướng chiến lược để tiếp tục vững bước trong kỷ nguyên số:

- Tiếp tục đầu tư hạ tầng công nghệ, xây dựng và hoàn thiện các phòng thí nghiệm số (digital lab) đạt chuẩn, trang bị công cụ giám định AI tiên tiến.

- Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đẩy mạnh đào tạo, bồi dưỡng, tập huấn cho cán bộ, chiến sĩ về kiến thức, kỹ năng ứng dụng AI và an ninh mạng, đồng thời có chính sách thu hút nhân lực chất lượng cao.

Cán bộ Phòng KTHS học tập kiến thức về Trí tuệ nhân tạo (AI)

- Hoàn thiện cơ sở pháp lý, tăng cường hợp tác với các viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp công nghệ trong và ngoài tỉnh để cập nhật những giải pháp tiên tiến trong ứng dụng AI vào giám định.

- Mở rộng chuyên ngành giám định, triển khai hiệu quả nhiệm vụ giám định pháp y thương tích theo Luật Giám định tư pháp năm 2025, góp phần rút ngắn thời gian giải quyết vụ việc, phục vụ tốt hơn công tác điều tra, truy tố, xét xử.

Với bề dày truyền thống, bản lĩnh chính trị vững vàng và tinh thần tiên phong trong ứng dụng khoa học, công nghệ, Phòng Kỹ thuật hình sự Công an tỉnh Lâm Đồng tiếp tục khẳng định vai trò nòng cốt trong công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm. Việc chủ động nắm bắt, ứng dụng hiệu quả trí tuệ nhân tạo không chỉ là yêu cầu cấp thiết mà còn là chìa khóa để đơn vị hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, góp phần giữ vững an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội, vì cuộc sống bình yên và hạnh phúc của Nhân dân.

Phòng Kỹ thuật hình sự