Ngược dòng lịch sử trở về mùa Thu năm 1945, khi chính quyền cách mạng non trẻ vừa ra đời giữa vòng vây thù trong, giặc ngoài, lực lượng Công an nhân dân đã đảm nhận sứ mệnh bảo vệ chính quyền cách mạng, giữ gìn an ninh, trật tự tại các vùng mới giải phóng. Ngày 18/4/1946, Bộ Nội vụ ban hành Nghị định số 121/NĐ quy định tổ chức của Việt Nam Công an vụ, trong đó chính thức thành lập các “Ban Trật tự” ở cấp Ty Công an các tỉnh với nhiệm vụ giữ gìn trật tự công cộng, giao thông, kiểm soát giấy tờ, cấp thẻ căn cước và quản lý hộ khẩu. Sự kiện này là mốc son đánh dấu sự ra đời của lực lượng Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội (QLHC về TTXH) ngày nay.

Trích vắn tắt một số nội dung Nghị định 121-NgĐ ngày 18/4/1946 của Bộ Nội vụ về tổ chức Việt Nam Công an vụ

Từ trong khói lửa chiến tranh, lực lượng Cảnh sát trị an hành chính đã lập các đồn, trạm kiểm soát, quản lý chặt việc đi lại tại vùng căn cứ, bảo vệ an toàn khu và cơ quan đầu não kháng chiến. Các phong trào “Phòng gian bảo mật”, “Ngũ gia liên bảo” được triển khai rộng khắp, góp phần xây dựng thế trận an ninh nhân dân vững chắc. Lực lượng đã thiết lập các “vành đai kiểm soát hành chính”, cấp giấy thông hành, phát hiện và bắt giữ nhiều mạng lưới gián điệp, chỉ điểm. Đồng thời, hàng ngàn cán bộ, chiến sĩ đã lên đường chi viện chiến trường miền Nam, góp phần làm nên thắng lợi mùa Xuân năm 1975, thống nhất đất nước.

Lễ ra mắt chính thức lực lượng Cảnh sát Nhân dân tỉnh Lâm Đồng năm 1976

Tại tỉnh Lâm Đồng, ngay sau ngày giải phóng, lực lượng Cảnh sát trị an đã nhanh chóng triển khai đăng ký quản lý nhân khẩu, hộ khẩu, cấp giấy chứng minh nhân dân cho người dân, đồng thời tổ chức thu hồi vũ khí, vật liệu nổ còn sót lại sau chiến tranh, góp phần ổn định tình hình an ninh trật tự trên địa bàn. Cùng với sự phát triển của đất nước, nhiệm vụ của lực lượng Cảnh sát quản lý hành chính ngày càng mở rộng, từ quản lý cư trú, quản lý vũ khí vật liệu nổ, quản lý ngành nghề kinh doanh có điều kiện; tiếp nhận thông tin và giải quyết ban đầu và nhanh chóng những vụ việc liên quan đến an ninh, trật tự và yêu cầu chính đáng của nhân dân; từ thực hiện Đề án 06 đến việc tham mưu triển khai nhiều chủ trương, chính sách quan trọng của Đảng và Nhà nước trong công tác quản lý xã hội.

Các tập thể được nhận bằng khen tại Hội nghị Tổng kết Công tác cấp phát chứng minh nhân dân Hai năm 1978 -1979

Khi đất nước bước vào thời kỳ đổi mới, lực lượng Cảnh sát quản lý hành chính Công an tỉnh Lâm Đồng tiếp tục khẳng định vai trò nòng cốt trong công tác bảo đảm an ninh trật tự. Trên lĩnh vực quản lý vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ, nhất là tại khu vực Tây Nguyên còn tồn đọng nhiều phế liệu chiến tranh và tình trạng sử dụng súng tự chế để săn bắn, lực lượng đã kiên trì tuyên truyền, vận động, kết hợp răn đe, thu hồi hàng ngàn khẩu súng tự chế, súng kíp, hàng chục ngàn viên đạn và vật liệu nổ.

Lực lượng Cảnh sát trị an thu hồi các loại vũ khí của chế độ cũ

Trong quản lý ngành nghề kinh doanh có điều kiện, lực lượng đã phối hợp chặt chẽ với chính quyền và các ngành chức năng để đăng ký, quản lý hiệu quả, không để xảy ra vụ việc phức tạp. Hàng năm, lực lượng xây dựng kế hoạch kiểm tra các cơ sở kinh doanh có điều kiện về an ninh trật tự, kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm vi phạm, triệt xóa các tụ điểm phức tạp. 

Một lực lượng đặc biệt quan trọng là Cảnh sát trật tự, lực lượng phản ứng nhanh 113, từ xử lý gây rối trật tự công cộng, cứu người bị nạn đến truy bắt đối tượng hình sự nguy hiểm đều có sự tham gia của lực lượng. Dù nhiều lần đối mặt với sự chống trả quyết liệt, cán bộ, chiến sĩ vẫn phát huy tinh thần mưu trí, dũng cảm, giải quyết hiệu quả nhiều vụ việc nóng, giữ gìn cuộc sống bình yên cho nhân dân.

Lực lượng 113 thuộc phòng Cảnh sát QLHC về TTXH Công an tỉnh Lâm Đồng được thành lập từ năm 2001 nhằm nhanh chóng giải quyết các vụ việc an ninh trật tự

Bước vào thời kỳ chuyển đổi số, lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH Công an tỉnh Lâm Đồng đang chuyển mạnh từ tư duy “quản lý” sang “phục vụ”, lấy công nghệ và dữ liệu làm nền tảng. Lực lượng đã triển khai hiệu quả Dự án Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, Dự án sản xuất, cấp và quản lý căn cước công dân, cùng Đề án 06 của Chính phủ về phát triển ứng dụng dữ liệu dân cư, định danh và xác thực điện tử.

Cán bộ, chiến sỹ Phòng PC06 trong chiến dịch đồng hành cùng Công an xã cấp căn cước cho người dân

Tại Lâm Đồng, địa hình rộng, nhiều vùng sâu, vùng xa, việc đưa máy móc, thiết bị đến tận nơi để cấp căn cước công dân là thách thức lớn. Tuy nhiên, cán bộ, chiến sĩ vẫn không quản ngày đêm, mưa nắng, đến tận nhà, tận giường bệnh để thu nhận hồ sơ, lăn tay cho người già yếu, bệnh tật, lập các tổ công tác đến tận buôn làng xa xôi để phục vụ nhân dân.

Cán bộ, chiến sỹ thu nhận vân tay cho người đồng bào dân tộc Chăm

Lực lượng cũng là nòng cốt trong thực hiện Đề án 06, phổ cập ứng dụng VNeID, tích hợp giấy phép lái xe, bảo hiểm y tế và nhiều loại giấy tờ cá nhân khác trên môi trường số. Đến nay, toàn tỉnh đã hoàn thành vượt chỉ tiêu Bộ Công an giao về định danh điện tử cho công dân, doanh nghiệp và tổ chức, góp phần hình thành văn hóa số, công dân số trên địa bàn.

 Cán bộ, chiến sỹ giúp đỡ nhân dân khi đến làm căn cước

Là lực lượng thường xuyên tiếp xúc với nhân dân, cán bộ, chiến sĩ Cảnh sát QLHC về TTXH luôn giữ đúng lễ tiết, tác phong, tận tình, trách nhiệm trong phục vụ. Công an tỉnh đã đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ, tổ chức tiếp dân cả ngày thứ bảy, chủ nhật và cử cán bộ xuống tận cơ sở hỗ trợ người dân làm giấy tờ thuận tiện, nhanh chóng.

Phòng Cảnh sát QLHC về TTXH triển khai chương trình Ngày cuối tuần cùng Công an xã trong cao điểm cấp căn cước

Năm 2025, thực hiện chủ trương tổ chức Công an 3 cấp, không tổ chức Công an cấp huyện, nhiều cán bộ quản lý hành chính đã xung phong về cơ sở để tiếp tục thực hiện nhiệm vụ. Sự có mặt của các cán bộ tăng cường không chỉ giúp lực lượng Công an cấp xã nhanh chóng ổn định công việc mà còn góp phần nâng cao chất lượng quản lý cư trú, nắm chắc tình hình, giữ vững an ninh trật tự ngay từ cơ sở.

Lực lượng cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội Công an tỉnh trao đổi thông tin với đại diện các cơ sở kinh doanh dịch vụ lưu trú khu vực Đắk Nông cũ

Cùng với đó, từ ngày 1/7/2025, 3 tỉnh Lâm Đồng, Bình Thuận và Đắk Nông chính thức sáp nhập thành tỉnh Lâm Đồng mới với quy mô rộng lớn, tiềm lực mạnh hơn và không gian phát triển rộng mở. Theo đó, lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH của 3 tỉnh cũng được hợp nhất thành một đơn vị thống nhất trực thuộc Công an tỉnh Lâm Đồng. Việc sáp nhập đặt ra khối lượng công việc rất lớn, từ đồng bộ hóa cơ sở dữ liệu dân cư của ba vùng địa lý đặc thù đến bảo đảm an ninh trật tự trên địa bàn rộng. Tuy nhiên, dưới sự chỉ đạo sát sao của Bộ Công an, Tỉnh uỷ, UBND tỉnh và Ban Giám đốc Công an tỉnh, lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH đã nhanh chóng ổn định tổ chức, bắt tay vào nhiệm vụ mới. Vượt qua khó khăn ban đầu, lực lượng đã trở thành một trong những đơn vị tiên phong trong chuyển đổi số và cải cách hành chính, hoàn thành đồng bộ hóa dữ liệu dân cư, đẩy mạnh ứng dụng Đề án 06, giải quyết nhanh chóng các thủ tục hành chính liên vùng, tạo thuận lợi tối đa cho người dân, doanh nghiệp và tổ chức.

Cán bộ, chiến sỹ phòng Cảnh sát QLHC về TTXH tại bộ phận một cửa của Công an tỉnh

Với những kết quả đạt được trong thời gian qua, lực lượng QLHC về TTXH Công an tỉnh được Đảng, Nhà nước, Chính phủ và Bộ Công an ghi nhận bằng nhiều phần thưởng cao quý. Đặc biệt, Công an tỉnh Lâm Đồng được Thủ tướng Chính phủ tặng Bằng khen trong tham mưu, triển khai thực hiện Đề án 06 giai đoạn 2022–2025; nhiều năm liền được Bộ trưởng Bộ Công an tặng Cờ thi đua, là đơn vị dẫn đầu phong trào “Vì an ninh Tổ quốc”. Song, vượt lên trên mọi danh hiệu, phần thưởng lớn nhất mà lực lượng nhận được chính là sự tin tưởng, đồng thuận và ủng hộ của Nhân dân. Đó cũng là nguồn động lực để cán bộ, chiến sĩ tiếp tục nỗ lực, cống hiến, hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.

Đại tá Nguyễn Tường Vũ, Phó Giám đốc Công an tỉnh trao giấy khen cho các tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc tại hội nghị tổng kết công tác quản lý hành chính năm 2025

Kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH (18/4/1946 - 18/4/2026) mang một ý nghĩa chính trị vô cùng sâu sắc. Đây không chỉ là dịp để mỗi cán bộ, chiến sĩ tự hào nhìn lại mốc son lịch sử đánh dấu sự ra đời của một lực lượng nghiệp vụ nòng cốt, mà còn là ngọn lửa thôi thúc thế hệ trẻ không ngừng học tập, rèn luyện tiếp bước theo truyền thống của các thế hệ cha anh vững bước vào kỷ nguyên mới. Tiếp nối truyền thống vẻ vang, các chiến sĩ áo xanh sẽ không ngừng sáng tạo, ứng dụng khoa học công nghệ, biến những "con số", "dữ liệu" khô khan thành những tiện ích thiết thực, góp phần đẩy nhanh công cuộc chuyển đổi số quốc gia. Với tinh thần “trọng dân, gần dân, lúc dân cần, lúc dân khó, có Công an”, lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH Lâm Đồng sẽ mãi là thanh bảo kiếm sắc bén, là tấm lá chắn thép vững chắc, bảo vệ bình yên, hạnh phúc cho nhân dân./.

Tập thể lãnh đạo, chỉ huy phòng Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội Công an Lâm Đồng 

Thực hiện: Nhật Minh