Sự cần thiết bổ sung các biện pháp cưỡng chế 

Thực tế cho thấy, không ít trường hợp cá nhân vi phạm hoặc người đại diện, người đứng đầu tổ chức lợi dụng việc xuất cảnh để trì hoãn, né tránh nghĩa vụ chấp hành quyết định xử phạt. Bên cạnh đó, nhiều cá nhân, tổ chức cố tình chây ỳ không thi hành quyết định xử phạt, tiếp tục hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ để thu lợi.

Đặc biệt, đối với biện pháp “ngừng cung cấp dịch vụ Internet, dịch vụ viễn thông, hạ tầng số”, tình trạng vi phạm trên môi trường số, nhất là trong lĩnh vực thương mại điện tử xuyên biên giới, ngày càng phổ biến. Nhiều tổ chức, cá nhân nước ngoài cung cấp dịch vụ qua Internet nhưng không có trụ sở, chi nhánh hoặc văn phòng đại diện tại Việt Nam, khiến việc áp dụng các biện pháp xử phạt truyền thống như tước quyền sử dụng giấy phép, đình chỉ hoạt động hoặc các biện pháp cưỡng chế gắn với sự hiện diện thực tế gặp nhiều khó khăn.

Do đó, việc bổ sung cơ sở pháp lý về các biện pháp cưỡng chế trên môi trường số là cần thiết nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và khả năng thực thi pháp luật đối với các hành vi vi phạm trên không gian mạng.

Về cơ sở pháp lý, qua rà soát, cơ quan soạn thảo nhận thấy một số văn bản quy phạm pháp luật hiện đã có quy định liên quan đến các biện pháp nêu trên.

Đối với biện pháp “ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước”, khoản 2 Điều 33 Luật Thủ đô năm 2024 quy định, trong trường hợp thật cần thiết để bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn xã hội trên địa bàn Thành phố, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các cấp được áp dụng biện pháp yêu cầu ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước đối với công trình, cơ sở sản xuất, kinh doanh.

Bên cạnh đó, khoản 2 Điều 32 Thông tư số 05/2024/TT-BXD ngày 31/7/2024 của Bộ trưởng Bộ Xây dựng quy định, trường hợp có hư hỏng phần sở hữu riêng ảnh hưởng đến các chủ sở hữu khác mà chủ sở hữu không thực hiện sửa chữa thì đơn vị quản lý vận hành hoặc người được giao quản lý nhà chung cư được tạm ngừng hoặc đề nghị đơn vị cung cấp dịch vụ tạm ngừng cung cấp điện, nước sinh hoạt đối với phần sở hữu riêng này.

Đối với biện pháp “tạm hoãn xuất cảnh”, khoản 6 Điều 36 Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam năm 2019 (được sửa đổi, bổ sung năm 2023) quy định trường hợp bị tạm hoãn xuất cảnh là người đang bị cưỡng chế, người đại diện cho tổ chức đang bị cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính và xét thấy cần ngăn chặn ngay việc người đó trốn.

Đối với biện pháp “ngừng cung cấp dịch vụ Internet, dịch vụ viễn thông, hạ tầng số”, điểm b khoản 1 Điều 39 Luật Thương mại điện tử số 122/2025/QH15 quy định một số biện pháp xử lý hành vi vi phạm trong thương mại điện tử như chặn truy cập; tạm ngừng chức năng giao dịch của nền tảng thương mại điện tử; gỡ bỏ nội dung vi phạm; tạm ngừng hoặc chấm dứt tài khoản vi phạm trên nền tảng thương mại điện tử và các biện pháp khác phù hợp với đặc thù môi trường số.

Trên cơ sở đó, việc bổ sung 03 biện pháp cưỡng chế nêu trên là cần thiết, góp phần bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật, nâng cao hiệu quả thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính.

Đồng thời, dự thảo Luật đã quy định chặt chẽ về nguyên tắc, điều kiện áp dụng các biện pháp này, bảo đảm quyền con người, quyền công dân, không làm ảnh hưởng đến cá nhân, tổ chức không liên quan đến hành vi vi phạm và phù hợp với yêu cầu thực tiễn.