Cảnh giác thủ đoạn lừa đảo giả danh Công an, hướng dẫn “kích hoạt định danh điện tử mức độ 2”

Theo thống kê, từ năm 2024 đến nay, Công an tỉnh Lâm Đồng đã tiếp nhận hơn 200 đơn trình báo liên quan đến các vụ lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng. Các thủ đoạn chủ yếu gồm: giả danh cán bộ Công an, nhân viên ngân hàng để yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân, xác thực tài khoản; gửi đường link giả mạo, chiếm quyền sử dụng mạng xã hội để vay tiền hoặc lừa đảo tình cảm nhằm dụ dỗ nạn nhân chuyển tiền.

Đáng chú ý, các đối tượng thường giả danh cán bộ Công an, gọi điện hướng dẫn người dân “kích hoạt định danh điện tử mức độ 2”, “cập nhật thông tin”, “xác thực tài khoản VNeID”, qua đó chiếm quyền kiểm soát thiết bị, tài khoản ngân hàng và chiếm đoạt tài sản.

Điển hình, ngày 06/7/2024, Công an tỉnh Đắk Nông (cũ) tiếp nhận đơn trình báo của anh Minh T. (Sinh năm 1987, trú tại xã Đức Xuyên, huyện K’Rông Nô, tỉnh Đắk Nông; nay là xã Quảng Phú, tỉnh Lâm Đồng) về việc bị một đối tượng tự xưng là cán bộ Công an tỉnh gọi điện hướng dẫn cài đặt định danh điện tử mức độ 2. Sau khi làm theo hướng dẫn, anh T đã bị chiếm quyền sử dụng tài khoản ngân hàng và mất số tiền 544 triệu đồng.

Vụ việc là lời cảnh báo về thủ đoạn lợi dụng danh nghĩa cơ quan Công an để lừa đảo trên không gian mạng. Người dân cần nâng cao cảnh giác, tuyệt đối không cung cấp mã OTP, mật khẩu, thông tin ngân hàng hoặc truy cập đường link lạ theo hướng dẫn của người không rõ danh tính.

Giả danh cán bộ Công an, tạo lòng tin để dẫn dụ người dân

Theo phương thức hoạt động của các đối tượng, trước tiên, chúng gọi điện trực tiếp cho người dân, tự xưng là cán bộ Công an thuộc Phòng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội hoặc Công an cấp xã, phường, thông báo tài khoản định danh điện tử của người dân chưa được đăng ký, chưa cập nhật đầy đủ thông tin hoặc chưa kích hoạt định danh điện tử mức độ 2.

Để tăng tính thuyết phục, các đối tượng thường sử dụng những thông tin cá nhân cơ bản của người dân như họ tên, ngày tháng năm sinh, số căn cước công dân, địa chỉ cư trú… khiến người nghe lầm tưởng đây là cuộc gọi chính thức từ cơ quan Công an. Sau đó, chúng đưa ra các lý do như cần hoàn tất thủ tục, đồng bộ dữ liệu dân cư, xác thực thông tin hoặc nâng cấp tài khoản VNeID để yêu cầu người dân làm theo hướng dẫn.

Tiếp đó, các đối tượng gửi đường link thông qua Zalo, Facebook, tin nhắn SMS hoặc các ứng dụng liên lạc khác, yêu cầu người dân truy cập để thực hiện thủ tục kích hoạt định danh điện tử mức độ 2 hoặc tải, cài đặt ứng dụng VNeID.

Cẩn trọng với đường link lạ và ứng dụng giả mạo

Thực chất, những đường link được gửi có thể dẫn đến các trang website giả mạo hoặc ứng dụng có giao diện tương tự ứng dụng VNeID chính thức. Khi truy cập, cài đặt, người dùng có thể bị yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân, thông tin tài khoản ngân hàng, mật khẩu, mã OTP hoặc cấp các quyền truy cập đặc biệt trên điện thoại.

Nếu người dùng thiếu cảnh giác và chấp thuận các yêu cầu này, các đối tượng có thể lợi dụng những quyền truy cập được cấp để thu thập dữ liệu cá nhân, theo dõi thông tin trên thiết bị, tiếp cận tin nhắn chứa mã xác thực OTP hoặc tìm cách kiểm soát các ứng dụng ngân hàng. Từ đó, chúng thực hiện các hành vi chiếm đoạt tài sản, gây thiệt hại về kinh tế và ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của người dân.

Đáng chú ý, các đối tượng thường tạo tâm lý lo lắng, thúc ép người dân thực hiện ngay với những lời lẽ như tài khoản sắp bị khóa, thông tin không còn hiệu lực hoặc nếu không cập nhật kịp thời sẽ ảnh hưởng đến việc thực hiện các thủ tục hành chính. Chính sự lo lắng, thiếu kiểm chứng và tâm lý làm theo hướng dẫn của người tự xưng là cán bộ Công an đã khiến nhiều người có nguy cơ trở thành nạn nhân của thủ đoạn lừa đảo này.

Người dân cần chủ động nhận diện và phòng tránh

Để phòng ngừa, ngăn chặn loại tội phạm trên, Phòng Cảnh sát hình sự, Công an tỉnh Lâm Đồng khuyến cáo người dân cần nâng cao tinh thần cảnh giác, chủ động bảo vệ thông tin cá nhân và tài sản của mình; đồng thời ghi nhớ những nguyên tắc sau:

- Không làm theo các cuộc gọi từ số điện thoại lạ yêu cầu kích hoạt, nâng cấp hoặc xác thực tài khoản định danh điện tử mức độ 2.

- Không truy cập các đường link được gửi qua Zalo, Facebook, tin nhắn SMS hoặc các nền tảng mạng xã hội để thực hiện thủ tục định danh điện tử.

- Không tải, cài đặt ứng dụng VNeID từ các đường link do người khác gửi hoặc cung cấp; chỉ tải ứng dụng từ các kho ứng dụng chính thức như App Store hoặc Google Play (CH Play).

- Tuyệt đối không cung cấp số căn cước công dân, thông tin tài khoản ngân hàng, mật khẩu, mã OTP, mã PIN và các thông tin bảo mật khác cho người lạ qua điện thoại hoặc mạng xã hội.

- Không tùy tiện cấp quyền điều khiển thiết bị, quyền trợ năng, đọc tin nhắn hoặc các quyền truy cập đặc biệt cho những ứng dụng không rõ nguồn gốc.

- Khi nhận được yêu cầu liên quan đến đăng ký, kích hoạt hoặc cập nhật tài khoản định danh điện tử, người dân cần chủ động liên hệ hoặc trực tiếp đến Công an xã, phường gần nhất để được kiểm tra, xác minh và hướng dẫn.

Chủ động phòng ngừa - Không để trở thành nạn nhân của tội phạm lừa đảo trên không gian mạng

Người dân cần đặc biệt lưu ý: việc thực hiện các thủ tục liên quan đến định danh điện tử không đồng nghĩa với việc phải truy cập vào đường link lạ, cài đặt ứng dụng không rõ nguồn gốc hoặc cung cấp thông tin bảo mật cho người khác. Mọi yêu cầu có dấu hiệu bất thường cần được kiểm chứng thông qua cơ quan Công an có thẩm quyền.

Bên cạnh đó, mỗi người dân cần chủ động cập nhật kiến thức, kỹ năng nhận diện các phương thức, thủ đoạn lừa đảo trên không gian mạng; thường xuyên nhắc nhở người thân, gia đình, đặc biệt là người cao tuổi, những người ít có điều kiện tiếp cận thông tin công nghệ, nâng cao cảnh giác trước các cuộc gọi giả danh cán bộ Công an.

Khi phát hiện hoặc nghi ngờ có dấu hiệu lừa đảo, người dân cần kịp thời thông báo cho cơ quan Công an gần nhất để được tiếp nhận, hướng dẫn và xử lý theo quy định.

Không tin ngay - Không bấm link lạ - Không cài ứng dụng không rõ nguồn gốc - Không cung cấp mã OTP - Luôn chủ động xác minh với cơ quan Công an.

Mỗi người dân hãy trở thành một tuyên truyền viên tích cực, chia sẻ thông tin cảnh báo đến gia đình, bạn bè và cộng đồng, góp phần nâng cao ý thức phòng ngừa tội phạm, bảo đảm an ninh, an toàn trên không gian mạng, không để các đối tượng xấu lợi dụng việc kích hoạt định danh điện tử mức độ 2 để lừa đảo, chiếm đoạt tài sản./.

Phòng Cảnh sát hình sự