Công nghệ AI có thể tạo ra hình ảnh, video và giọng nói giả với độ chân thực cao, khiến người tiếp nhận thông tin rất dễ tin rằng mình đang nói chuyện với người thật.

Ảnh minh họa

1. Thủ đoạn giả mạo người thân bằng cuộc gọi video, giọng nói AI

Các đối tượng có thể thu thập hình ảnh, video, giọng nói được công khai trên mạng xã hội của một người để tạo ra hình ảnh hoặc giọng nói giả. Sau đó, đối tượng gọi điện hoặc gọi video cho người thân của nạn nhân, giả danh con, cháu, anh, chị, bạn bè... và đưa ra các tình huống khẩn cấp như:

“Con/cháu đang gặp tai nạn, cần chuyển tiền ngay”; “Tài khoản ngân hàng bị khóa, cần tiền để xử lý”; “Đang ở đồn Công an/bệnh viện và cần người nhà chuyển tiền”; “Bạn đang gặp sự cố, chuyển tiền giúp ngay, lát nữa sẽ trả”...

Điểm nguy hiểm là khuôn mặt, giọng nói trong cuộc gọi có thể rất giống người thật. Vì vậy, không được coi việc “nhìn thấy mặt” hoặc “nghe đúng giọng nói” qua cuộc gọi video là bằng chứng chắc chắn người đang gọi chính là người thân của mình.

2. Thủ đoạn giả danh Công an, Viện kiểm sát, Tòa án bằng AI

Một thủ đoạn khác là đối tượng giả danh cán bộ Công an, Viện kiểm sát hoặc Tòa án, thậm chí sử dụng công nghệ AI để tạo hình ảnh, giọng nói giống cán bộ cơ quan chức năng.

Đối tượng có thể thông báo cho người dân rằng: “Anh/chị có liên quan đến một vụ án...”; “Tài khoản của anh/chị có dấu hiệu liên quan đến hoạt động phạm pháp...”. Sau đó, yêu cầu nạn nhân cung cấp thông tin căn cước, tài khoản ngân hàng, mã OTP; cài đặt ứng dụng không rõ nguồn gốc; bấm vào đường link do đối tượng cung cấp hoặc chuyển tiền vào tài khoản được chỉ định để “xác minh”, “chứng minh nguồn tiền”, “phục vụ điều tra”.

Đây là những dấu hiệu lừa đảo cần đặc biệt cảnh giác.

Người dân cần nhớ: Cơ quan Công an không yêu cầu người dân chuyển tiền qua điện thoại để “xác minh tài khoản”, “chứng minh vô tội” hoặc yêu cầu cung cấp mã OTP, mật khẩu ngân hàng.

3. Giả danh cán bộ hướng dẫn cài ứng dụng hoặc cập nhật thông tin

Các đối tượng còn có thể gọi điện tự xưng là cán bộ Công an, cán bộ xã, phường hoặc cán bộ cơ quan Nhà nước, lấy lý do cập nhật thông tin dân cư, cập nhật căn cước, hướng dẫn sử dụng dịch vụ công, hỗ trợ tài khoản định danh điện tử, cập nhật thông tin sau khi thay đổi địa giới hành chính... Sau đó, đối tượng gửi đường link và yêu cầu người dân tải, cài đặt ứng dụng.

Các ứng dụng giả mạo có thể chứa mã độc, cho phép đối tượng xấu chiếm quyền điều khiển điện thoại, đánh cắp thông tin và thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản. Thủ đoạn giả mạo ứng dụng VNeID để lừa người dân từng được cơ quan chức năng cảnh báo.

Người dân tuyệt đối không cài đặt ứng dụng được gửi qua Zalo, Facebook, SMS hoặc đường link từ người lạ.

4. Người dân cần làm gì để phòng ngừa?

Để chủ động phòng ngừa tội phạm lừa đảo trên không gian mạng, Công an xã Bảo Lâm 3 đề nghị Nhân dân thực hiện nghiêm các nguyên tắc sau:

Thứ nhất: “Không vội tin”. Không tin ngay vào cuộc gọi, tin nhắn, hình ảnh, video hoặc giọng nói trên mạng, kể cả khi người gọi có hình ảnh và giọng nói giống người quen.

Thứ hai: “Không vội chuyển tiền”. Khi nhận được yêu cầu chuyển tiền khẩn cấp, cần bình tĩnh kiểm tra và xác minh trước khi thực hiện bất kỳ giao dịch nào.

Thứ ba: “Chủ động xác minh”. Nếu người thân gọi video yêu cầu chuyển tiền, hãy ngắt cuộc gọi và gọi lại bằng số điện thoại quen thuộc hoặc liên hệ với người thân khác để xác minh. Có thể đặt một “mật khẩu gia đình” hoặc câu hỏi riêng mà chỉ người thân thực sự mới biết để kiểm tra trong trường hợp nghi ngờ.

Thứ tư: “Tuyệt đối không cung cấp thông tin bảo mật”. Không cung cấp cho người khác mật khẩu tài khoản ngân hàng, mã OTP, mã PIN, số CVV/CVC, mã đăng nhập, thông tin tài khoản và các thông tin bảo mật khác.

Thứ năm: “Không bấm vào link lạ, không cài ứng dụng không rõ nguồn gốc”. Đặc biệt cảnh giác với các đường link được gửi qua Zalo, Facebook, SMS hoặc các nền tảng mạng xã hội với nội dung yêu cầu “xác minh”, “cập nhật”, “nhận tiền”, “nhận quà” hoặc “cài đặt ứng dụng”.

Thứ sáu: “Hạn chế công khai dữ liệu cá nhân”. Người dân cần hạn chế đăng tải công khai quá nhiều hình ảnh khuôn mặt, video, giọng nói, thông tin cá nhân, giấy tờ tùy thân và các thông tin liên quan đến tài khoản tài chính trên mạng xã hội. Những dữ liệu này có thể bị đối tượng xấu thu thập và sử dụng để phục vụ các hoạt động giả mạo bằng AI.

5. Nếu nghi ngờ bị lừa đảo, phải làm gì?

Nếu phát hiện mình hoặc người thân có dấu hiệu bị lừa đảo, người dân cần bình tĩnh, dừng giao dịch và không tiếp tục làm theo hướng dẫn của đối tượng.

Nếu đã chuyển tiền, cần liên hệ ngay với ngân hàng để đề nghị hỗ trợ xử lý giao dịch; đồng thời lưu giữ toàn bộ bằng chứng như số điện thoại, tài khoản nhận tiền, tin nhắn, đường link, hình ảnh, video, lịch sử giao dịch... và trình báo ngay cơ quan Công an gần nhất để được tiếp nhận, hướng dẫn xử lý.

Công an xã Bảo Lâm 3