Thực tế trên các nền tảng Facebook, YouTube, TikTok... không khó để bắt gặp những nội dung được xây dựng theo hướng giật gân, kích động, cổ súy bạo lực hoặc thách thức các chuẩn mực xã hội. Khi lượng tương tác, người theo dõi và sự nổi tiếng trên không gian mạng trở thành thước đo giá trị bản thân, một số người dễ rơi vào trạng thái “ngáo mạng”, thậm chí ảo tưởng về “quyền lực” của mình trên không gian ảo.
Đáng lo ngại, những nội dung tiêu cực nếu được lan truyền rộng rãi có thể tác động đến nhận thức, hành vi của người xem, nhất là thanh, thiếu niên; hình thành tâm lý thích nổi tiếng bằng mọi giá, bắt chước hành vi nguy hiểm, xem thường các chuẩn mực đạo đức và pháp luật.
Có nhiều nguyên nhân dẫn đến thực trạng này. Trước hết là động cơ kinh tế và tâm lý muốn nhanh chóng nổi tiếng. Cơ chế đề xuất nội dung, quảng cáo và khả năng tạo thu nhập từ lượt xem khiến một số người lựa chọn nội dung giật gân để thu hút tương tác.
Bên cạnh đó, chính sự tò mò và tương tác của một bộ phận người dùng cũng vô tình tiếp sức cho những nội dung phản cảm. Mỗi lượt xem, thích, chia sẻ hay bình luận đều có thể khiến nội dung tiếp tục được lan truyền, tạo động lực để người sản xuất nội dung đẩy giới hạn ngày càng xa hơn.
Một nguyên nhân khác là nhận thức chưa đầy đủ về trách nhiệm pháp lý trên không gian mạng. Không gian mạng không phải “vùng tự do tuyệt đối”. Quyền tự do ngôn luận luôn gắn với trách nhiệm của mỗi cá nhân và phải được thực hiện trong khuôn khổ của pháp luật.
Hình ảnh minh họa
Hiện nay, hành vi của tổ chức, cá nhân trên không gian mạng được điều chỉnh bởi nhiều quy định pháp luật. Luật An ninh mạng số 116/2025/QH15 có hiệu lực từ ngày 01/7/2026; đồng thời, các quy định mới về phòng, chống tin giả, tin sai sự thật và xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh mạng cũng đã được ban hành, có hiệu lực từ ngày 19/8/2026. Tùy theo tính chất, mức độ và hậu quả, hành vi vi phạm trên mạng có thể bị xử phạt hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định.
Để góp phần xây dựng môi trường mạng an toàn, lành mạnh, mỗi người dùng cần nhận thức rõ rằng tự do ngôn luận không đồng nghĩa với tự do phát ngôn, hành động vô giới hạn. Mọi nội dung đăng tải, chia sẻ phải tuân thủ pháp luật, tôn trọng quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, không gây ảnh hưởng tiêu cực đến cộng đồng.
Người sử dụng mạng xã hội cần tỉnh táo trước mỗi lượt tương tác; không cổ súy, chia sẻ những nội dung phản cảm, kích động bạo lực, vi phạm pháp luật; chủ động báo cáo các nội dung xấu, độc đến nền tảng hoặc cơ quan chức năng. Những người sáng tạo nội dung càng có nhiều người theo dõi càng cần ý thức rõ hơn trách nhiệm xã hội của mình.
Gia đình và nhà trường cần tăng cường giáo dục kỹ năng sử dụng mạng xã hội an toàn cho thanh, thiếu niên, giúp các em biết phân biệt nội dung tốt - xấu, nhận diện hành vi nguy hiểm và hiểu được hậu quả pháp lý khi bắt chước hoặc tham gia các “trào lưu” tiêu cực.
Mỗi người cần tự xây dựng “sức đề kháng” trước hào quang ảo trên mạng xã hội. Giá trị của một cá nhân không được quyết định bởi số lượt xem, lượt thích hay người theo dõi, mà trước hết nằm ở đạo đức, tri thức, trách nhiệm và những đóng góp tích cực cho cộng đồng.
Phòng An ninh điều tra