Thực tế cho thấy, một số vụ việc vi phạm pháp luật trong lứa tuổi thanh thiếu niên xuất phát từ những mâu thuẫn bộc phát, ảnh hưởng của bạn bè, nội dung tiêu cực trên không gian mạng hoặc thiếu kỹ năng kiểm soát cảm xúc, giải quyết tình huống.

Trong quá trình trưởng thành, nếu trẻ thiếu sự quan tâm, chia sẻ và định hướng kịp thời, những thay đổi về tâm lý, hành vi hoặc các mối quan hệ phức tạp có thể không được phát hiện sớm. Ngược lại, một môi trường gia đình có sự yêu thương, lắng nghe, kỷ luật phù hợp và định hướng đúng đắn sẽ tạo nền tảng quan trọng giúp trẻ hình thành lối sống lành mạnh, biết tôn trọng pháp luật và có trách nhiệm với bản thân, gia đình, xã hội.

Gia đình giữ vai trò quan trọng như thế nào?

Là môi trường giáo dục đầu tiên: Trẻ hình thành nhận thức về đúng - sai, cách ứng xử và trách nhiệm từ những điều gần gũi nhất trong gia đình. Sự gương mẫu của ông bà, cha mẹ có ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình hình thành nhân cách của trẻ.

Là nơi gần gũi, nắm bắt tâm lý của trẻ: Việc thường xuyên trò chuyện, lắng nghe giúp cha mẹ nhận biết sớm những thay đổi bất thường về tâm lý, hành vi, học tập và các mối quan hệ của con để có biện pháp hỗ trợ phù hợp.

Là điểm tựa trước những tác động tiêu cực: Khi được quan tâm, tôn trọng và chia sẻ, trẻ có thêm khả năng nhận diện, từ chối những lời rủ rê, lôi kéo vào các hành vi tiêu cực ngoài xã hội hoặc trên không gian mạng.

Để góp phần phòng ngừa thanh thiếu niên vi phạm pháp luật, mỗi gia đình cần quan tâm thực hiện một số nội dung:

- Thường xuyên trò chuyện, lắng nghe con: Dành thời gian quan tâm đến việc học tập, sinh hoạt, tâm tư và những khó khăn mà con đang gặp phải; tạo môi trường để trẻ có thể chia sẻ mà không sợ bị phán xét.

- Quản lý phù hợp, không buông lỏng nhưng cũng không áp đặt: Nắm bắt các mối quan hệ bạn bè, thời gian sinh hoạt, vui chơi và việc sử dụng internet, mạng xã hội của con; hướng dẫn trẻ sử dụng công nghệ an toàn, có trách nhiệm.

- Người lớn phải làm gương: Cha mẹ và các thành viên trong gia đình cần chấp hành pháp luật, ứng xử văn minh, giải quyết mâu thuẫn bằng đối thoại, từ đó tạo hình mẫu tích cực cho trẻ noi theo.

- Trang bị kỹ năng phòng ngừa: Hướng dẫn trẻ cách nhận diện, tránh xa ma túy, bạo lực, cờ bạc, các hành vi nguy hiểm; cảnh giác với lừa đảo, nội dung xấu độc và những lời rủ rê trên không gian mạng.

- Phối hợp với nhà trường và cơ quan chức năng: Chủ động trao đổi với giáo viên, nhà trường để nắm tình hình học tập, rèn luyện của trẻ. Khi phát hiện những biểu hiện bất thường hoặc nguy cơ vi phạm, cần sớm phối hợp để có biện pháp hỗ trợ, giáo dục phù hợp.

Hình minh họa

Phòng ngừa thanh thiếu niên vi phạm pháp luật là trách nhiệm chung của gia đình, nhà trường và toàn xã hội, trong đó gia đình giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Sự quan tâm đúng cách, những cuộc trò chuyện kịp thời và sự gương mẫu của người lớn có thể giúp trẻ hình thành kỹ năng tự bảo vệ, biết lựa chọn hành vi đúng đắn và tránh xa những nguy cơ dẫn đến vi phạm pháp luật.

Mỗi gia đình hãy thực sự trở thành điểm tựa an toàn, nơi trẻ được yêu thương, giáo dục, định hướng và đồng hành trên hành trình trưởng thành, góp phần xây dựng thế hệ trẻ sống trách nhiệm, lành mạnh và thượng tôn pháp luật.

Công an xã Nam Ban Lâm Hà