Dự thảo Luật Thỏa thuận quốc tế (sửa đổi) gồm 06 chương, 47 điều, giảm 05 điều so với Luật năm 2020, tập trung vào 03 nhóm chính sách: hoàn thiện quy định về chủ thể ký kết; đơn giản hóa trình tự, thủ tục, tăng cường phân cấp, phân quyền; nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, tổ chức thực hiện và bảo đảm nguồn lực cho công tác ký kết, thực hiện thỏa thuận quốc tế.

Hoàn thiện quy định về chủ thể ký kết thỏa thuận quốc tế

Dự thảo Luật đề xuất mở rộng chủ thể ký kết thỏa thuận quốc tế, bổ sung các ban quản lý thuộc UBND cấp tỉnh, đơn vị sự nghiệp công lập thuộc bộ, cơ quan ngang bộ và UBND cấp tỉnh; điều chỉnh quy định đối với chủ thể cấp cục, bổ sung các cơ quan, đơn vị trong Quân đội nhân dân và Công an nhân dân.

Đáng chú ý, dự thảo quy định UBND xã, phường ở khu vực biên giới, đặc khu là bên ký kết Việt Nam; đồng thời cho phép một số UBND xã, phường khác được ký kết thỏa thuận quốc tế theo quy định của Chính phủ. Thẩm quyền quyết định ký kết thuộc Chủ tịch UBND cấp tỉnh.

Bên cạnh đó, dự thảo bổ sung, hoàn thiện quy định về thỏa thuận quốc tế nhân danh Nhà nước, Quốc hội, Chính phủ và phân định rõ hơn thẩm quyền quyết định ký kết của người đứng đầu các cơ quan, tổ chức.

Việc mở rộng chủ thể ký kết cần gắn với quy định cụ thể về chức năng, nhiệm vụ, nhu cầu hợp tác và năng lực tổ chức thực hiện. Đặc biệt, đối với các thỏa thuận liên quan đến quốc phòng, an ninh hoặc có nội dung liên ngành, phức tạp, nhạy cảm, cần bảo đảm nguyên tắc phân cấp, phân quyền đi đôi với kiểm tra, giám sát và kiểm soát quyền lực.

Thỏa thuận quốc tế thúc đẩy hợp tác phát triển trên các lĩnh vực nông nghiệp, công nghiệp, quốc phòng, an ninh, logistics

Đơn giản hóa thủ tục, tăng cường phân cấp, phân quyền

Một trong những nội dung trọng tâm của dự thảo Luật là đơn giản hóa trình tự, thủ tục ký kết, thực hiện thỏa thuận quốc tế; rút ngắn thời gian lấy ý kiến và bổ sung cơ chế giải quyết theo trình tự, thủ tục rút gọn.

Theo nội dung dự thảo được đề cập, thời hạn trả lời lấy ý kiến thông thường là 07 ngày làm việc; đối với thủ tục rút gọn là 03 ngày làm việc hoặc 05 ngày làm việc trong trường hợp có tính chất quan trọng, phức tạp.

Quy trình ký kết thỏa thuận quốc tế theo trình tự rút gọn

Thủ tục rút gọn được đề xuất áp dụng đối với các trường hợp cần xử lý gấp do yêu cầu chính trị, quốc phòng, an ninh, đối ngoại, cứu trợ khẩn cấp, khắc phục hậu quả thiên tai, thảm họa, dịch bệnh và một số trường hợp khác theo quy định.

Việc rút gọn hồ sơ, thời hạn và quy trình phải đi đôi với cơ chế kiểm tra, giám sát, bảo đảm tính minh bạch, đúng thẩm quyền và hiệu quả thực hiện.

Đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số, dự thảo bổ sung quy định về ký điện tử thỏa thuận quốc tế, xây dựng cơ sở dữ liệu về thỏa thuận quốc tế là một cấu phần của Cơ sở dữ liệu quốc gia về cam kết quốc tế, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, khai thác, chia sẻ thông tin.

Nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, bảo đảm nguồn lực thực hiện thỏa thuận quốc tế

Việc mở rộng thẩm quyền ký kết thỏa thuận quốc tế cần gắn với nâng cao trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, địa phương trong quá trình tổ chức thực hiện.

Ngay từ khâu chuẩn bị ký kết, các cơ quan, đơn vị cần đánh giá khả năng thực hiện, xây dựng kế hoạch, lộ trình, phân công trách nhiệm và xác định nguồn lực bảo đảm. Nội dung thỏa thuận phải phù hợp với Hiến pháp, pháp luật Việt Nam, chức năng, nhiệm vụ của chủ thể ký kết và không ảnh hưởng đến lợi ích quốc gia, dân tộc.

Cùng với đó, công tác giám sát việc thực hiện điều ước quốc tế, thỏa thuận quốc tế tiếp tục được quan tâm. Ngày 28/07/2026, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã thông qua Nghị quyết số 13/2026/UBTVQH16 quy định chi tiết Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân về phối hợp giám sát việc thực hiện điều ước quốc tế, thỏa thuận quốc tế.

Nghị quyết quy định nguyên tắc, nội dung, hình thức, trình tự, thủ tục và trách nhiệm phối hợp giám sát giữa các cơ quan của Quốc hội với cơ quan có liên quan của Quốc hội nước cùng ký kết, trên cơ sở tôn trọng độc lập, chủ quyền, bình đẳng, cùng có lợi và phù hợp với pháp luật, điều kiện thực tế của các bên.

Trong quá trình thảo luận dự án Luật, các ý kiến cũng đề nghị tiếp tục hoàn thiện cơ chế giám sát, bảo đảm việc mở rộng thẩm quyền ký kết đi đôi với trách nhiệm thực hiện, nhất là đối với chính quyền cấp xã và các cơ quan, đơn vị được bổ sung thẩm quyền.

Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung khẳng định, Luật Thỏa thuận quốc tế là công cụ quan trọng phục vụ hoạt động đối ngoại, hội nhập quốc tế ở các cấp, ngành và địa phương. Việc sửa đổi Luật nhằm thể chế hóa các chủ trương mới của Đảng, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cắt giảm thủ tục hành chính, tháo gỡ những điểm nghẽn về thể chế, đưa đối ngoại và hội nhập quốc tế trở thành nguồn lực phục vụ phát triển đất nước.

Việc hoàn thiện Luật Thỏa thuận quốc tế được kỳ vọng sẽ tạo khuôn khổ pháp lý đồng bộ, thông thoáng, nâng cao hiệu quả ký kết và thực hiện các cam kết hợp tác quốc tế, đồng thời bảo đảm sự quản lý thống nhất của Nhà nước, đáp ứng yêu cầu hội nhập và phát triển trong giai đoạn mới.

Phòng An ninh đối ngoại