Lâm Đồng là địa bàn có nhiều loại khoáng sản, nhu cầu vật liệu xây dựng và vật liệu san lấp lớn. Cùng với hoạt động khai thác hợp pháp, tình trạng khai thác, vận chuyển và tiêu thụ khoáng sản không rõ nguồn gốc vẫn tiềm ẩn ở một số nơi, nhất là khu vực sông, suối, đất đồi, địa bàn giáp ranh hoặc dự án đang san gạt mặt bằng. Hành vi vi phạm không chỉ gây thất thoát tài nguyên, ảnh hưởng môi trường mà còn làm rủi ro pháp lý lan sang cả khâu mua bán, vận chuyển và lưu giữ hàng hóa.

Những dấu hiệu cảnh giác:

Trong thực tế, nguồn khoáng sản không hợp pháp thường được chào bán với mức giá thấp hơn thị trường, giao hàng nhanh, chủ yếu thanh toán tiền mặt hoặc chuyển khoản vào tài khoản cá nhân. Người bán có thể chỉ liên hệ qua điện thoại, không có hợp đồng, hóa đơn điện tử, phiếu xuất kho, phiếu giao nhận hay tài liệu thể hiện nguồn gốc hàng hóa. Việc vận chuyển đôi khi thông qua lái xe hoặc người trung gian, khiến người mua khó xác định đúng chủ thể bán hàng và nơi hàng hóa được khai thác.

Đáng chú ý, một số đối tượng lợi dụng danh nghĩa cải tạo đất nông nghiệp, hạ cốt nền, san lấp mặt bằng hoặc nạo vét để đưa đất, cát, đá ra tiêu thụ. Khi hàng đã được bán qua nhiều cơ sở, trộn lẫn với hàng khác hoặc sử dụng vào công trình, việc truy xuất nguồn gốc trở nên khó khăn hơn. Nhưng “khó truy xuất” không đồng nghĩa với không có trách nhiệm; chứng từ đầu vào, cách thức giao dịch và sự chủ động kiểm tra của người mua là căn cứ quan trọng để bảo vệ chính mình.

Một cơ sở kinh doanh vật liệu xây dựng; bảng hiệu và chi tiết nhận diện đã được làm mờ.

Không chỉ người khai thác mới có nguy cơ vi phạm:

Qua công tác phát hiện, xử lý vi phạm trong lĩnh vực khoáng sản trên địa bàn, cơ quan chức năng đã ghi nhận trường hợp nhiều tổ chức, cá nhân mua, vận chuyển hoặc lưu giữ đá chẻ nhưng không xuất trình được hóa đơn, chứng từ, hồ sơ hoặc tài liệu khác chứng minh nguồn gốc hợp pháp. Có trường hợp hàng đã tiêu thụ hết; có trường hợp còn tồn tại bãi, cơ sở kinh doanh hoặc nơi ở. Việc thanh toán bằng tiền mặt, chuyển khoản rời rạc hoặc thông qua người trung gian càng làm tăng khó khăn trong xác minh.

Khoáng sản là loại hàng hóa đặc thù gắn với tài nguyên quốc gia. Khi cơ sở kinh doanh mua, bán, vận chuyển hoặc lưu giữ hàng hóa mà không chứng minh được nguồn gốc hợp pháp, cơ quan có thẩm quyền có thể kiểm tra, xác minh và xử lý tùy theo hành vi, giá trị hàng hóa, tình trạng tang vật và các tình tiết liên quan. Trường hợp có tài liệu thể hiện việc biết rõ nguồn gốc bất hợp pháp mà vẫn bàn bạc, tiếp tay hoặc tiêu thụ, hậu quả pháp lý có thể nghiêm khắc hơn.

Những việc cần làm để tránh vi phạm pháp luật:

- Chỉ mua khoáng sản, vật liệu xây dựng từ tổ chức, cá nhân có thông tin rõ ràng, địa chỉ xác định được và hoạt động kinh doanh phù hợp.

- Yêu cầu, kiểm tra và lưu giữ hóa đơn điện tử, hợp đồng, phiếu xuất kho, biên bản giao nhận; bảo đảm chứng từ thể hiện đúng loại hàng, số lượng, thời điểm và chủ thể bán hàng.

- Lưu chứng từ thanh toán; hạn chế giao dịch tiền mặt không có giấy nhận tiền. Khi chuyển khoản, cần chuyển đúng tài khoản của bên bán được thể hiện trên hợp đồng hoặc chứng từ.

- Không nhận hàng chỉ dựa vào giới thiệu miệng, giá rẻ bất thường hoặc giao hàng ban đêm, qua nhiều người trung gian mà không xác định được nguồn cung.

- Khi phát hiện hàng hóa có dấu hiệu không rõ nguồn gốc, cần dừng giao dịch, bảo quản hiện trạng và chủ động liên hệ cơ quan chức năng nơi gần nhất để được hướng dẫn.

Khu vực tập kết vật liệu; hình ảnh sử dụng với mục đích tuyên truyền, các dấu hiệu nhận diện đã được che mờ.

Kinh doanh đúng pháp luật không chỉ là nghĩa vụ mà còn là cách bảo vệ uy tín, tài sản và sự ổn định của cơ sở. Người kinh doanh cần ghi nhớ: giá mua thấp có thể tạo lợi ích trước mắt, nhưng hóa đơn, chứng từ và nguồn gốc hợp pháp mới là “tấm vé an toàn” cho mỗi giao dịch khoáng sản.

.

Phòng Cảnh sát Kinh tế