Để nâng cao hiệu quả công tác bảo vệ môi trường, Nhà nước đã ban hành nhiều văn bản quy phạm pháp luật, trong đó Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 là văn bản pháp lý quan trọng, quy định trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, hộ gia đình và cá nhân trong hoạt động bảo vệ môi trường; đồng thời quy định các biện pháp phòng ngừa, kiểm soát ô nhiễm, quản lý chất thải, bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học. Luật có hiệu lực từ ngày 01/01/2022, tạo hành lang pháp lý quan trọng trong công tác quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường.
Theo Điều 6 Luật Bảo vệ môi trường năm 2020, tổ chức, cá nhân không được thực hiện các hành vi như:
- Xả chất thải chưa được xử lý hoặc xử lý không đạt quy chuẩn kỹ thuật ra môi trường.
- Chôn lấp, đổ, thải chất thải không đúng nơi quy định.
- Nhập khẩu, vận chuyển, lưu giữ, xử lý chất thải trái quy định của pháp luật.
- Phát tán bụi, khí thải, tiếng ồn, độ rung vượt quy chuẩn kỹ thuật môi trường.
- Hủy hoại, xâm hại các công trình, thiết bị bảo vệ môi trường.
- Che giấu, cung cấp thông tin sai sự thật về tình trạng ô nhiễm hoặc sự cố môi trường.
- Các hành vi khác gây ô nhiễm, suy thoái hoặc làm cạn kiệt tài nguyên môi trường.
Phòng An ninh kinh tế - Công an tỉnh kiểm tra, hướng dẫn công tác bảo vệ môi trường tại Nhà máy xử lý chất thải rắn sinh hoạt
Để bảo đảm tính răn đe, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 45/2022/NĐ-CP ngày 07/7/2022 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường. Nghị định quy định nhiều nhóm hành vi vi phạm, hình thức xử phạt và biện pháp khắc phục hậu quả tương ứng.
“Cá nhân, tổ chức có hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường bị áp dụng một trong các hình thức xử phạt chính sau đây:
a) Cảnh cáo;
b) Phạt tiền tối đa đối với một hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường là 1.000.000.000 đồng đối với cá nhân và 2.000.000.000 đồng đối với tổ chức.”
Ngoài ra, các nhân, tổ chức vi phạm còn bị áp dụng hình thức xử phạt bổ sung (Tước quyền sử dụng có thời hạn đối với giấy phép môi trường, giấy chứng nhận đủ điều kiện hoạt động dịch vụ quan trắc môi trường; tịch thu tang vật vi phạm hành chính, phương tiện được sử dụng để vi phạm hành chính…) và có thể bị áp dụng một hoặc nhiều biện pháp khắc phục hậu quả như: Buộc phải khôi phục lại tình trạng môi trường ban đầu hoặc phục hồi môi trường theo quy định; buộc phá dỡ công trình, thiết bị được xây lắp trái quy định về bảo vệ môi trường để xả chất thải không qua xử lý ra môi trường; buộc phải phá dỡ công trình, thiết bị để pha loãng chất thải và phải xử lý chất thải đạt quy chuẩn kỹ thuật về chất thải;…
Xử lý hình sự trong lĩnh vực bảo vệ môi trường
Bên cạnh việc xử phạt vi phạm hành chính, đối với các hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường có tính chất nghiêm trọng, gây hậu quả lớn hoặc đủ yếu tố cấu thành tội phạm, cá nhân và pháp nhân thương mại còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Bộ luật Hình sự năm 2015, đã được sửa đổi, bổ sung năm 2017 và Luật số 86/2025/QH15. Bộ luật Hình sự dành Chương XIX quy định về các tội phạm môi trường, bao gồm các tội danh sau:
- Điều 235: Tội gây ô nhiễm môi trường.
- Điều 236: Tội vi phạm quy định về quản lý chất thải nguy hại.
- Điều 237: Tội vi phạm quy định về phòng ngừa, ứng phó, khắc phục sự cố môi trường.
- Điều 238: Tội vi phạm quy định về bảo vệ an toàn công trình thủy lợi, đê điều và phòng, chống thiên tai; vi phạm quy định về bảo vệ bờ, bãi sông.
- Điều 239: Tội đưa chất thải vào lãnh thổ Việt Nam.
- Điều 240: Tội làm lây lan dịch bệnh nguy hiểm cho người.
- Điều 241: Tội làm lây lan dịch bệnh nguy hiểm cho động vật, thực vật.
- Điều 242: Tội hủy hoại nguồn lợi thủy sản.
- Điều 243: Tội hủy hoại rừng.
- Điều 244: Tội vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm.
- Điều 245: Tội vi phạm quy định về quản lý khu bảo tồn thiên nhiên.
- Điều 246: Tội nhập khẩu, phát tán các loài ngoại lai xâm hại.
Để góp phần xây dựng môi trường sống xanh, sạch, an toàn, Phòng An ninh kinh tế - Công an tỉnh Lâm Đồng khuyến nghị các cơ quan, doanh nghiệp và người dân:
- Chủ động tìm hiểu và chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường.
- Không thực hiện hoặc tiếp tay cho các hành vi xả thải trái phép, khai thác tài nguyên trái phép, vận chuyển hoặc xử lý chất thải không đúng quy định.
- Tăng cường giám sát tại cộng đồng dân cư; kịp thời cung cấp thông tin cho chính quyền địa phương và cơ quan Công an khi phát hiện các hành vi vi phạm pháp luật về môi trường.
- Tích cực tham gia các phong trào bảo vệ môi trường, xây dựng khu dân cư xanh - sạch - đẹp và phát triển bền vững.
Việc tuân thủ các quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường không chỉ là nghĩa vụ của mỗi tổ chức, cá nhân mà còn là trách nhiệm đối với cộng đồng và các thế hệ mai sau. Mỗi hành động đúng pháp luật sẽ góp phần xây dựng tỉnh Lâm Đồng phát triển xanh, bền vững, bảo đảm môi trường sống an toàn cho mọi người dân.
Phòng An ninh Kinh Tế