Mạng xã hội đang trở thành một phần quen thuộc trong đời sống hiện đại. Từ trao đổi công việc, học tập, cập nhật thông tin đến mua sắm, kinh doanh, kết nối bạn bè, chỉ với một thiết bị có kết nối Internet, người dùng có thể tiếp cận một lượng thông tin rất lớn trong thời gian ngắn.

Những tiện ích đó đã mở ra nhiều cơ hội mới trong học tập, lao động, sáng tạo nội dung và kinh doanh. Tuy nhiên, chính tốc độ lan truyền nhanh, phạm vi tiếp cận rộng và khả năng tương tác tức thời cũng khiến mạng xã hội trở thành môi trường mà thông tin sai sự thật, nội dung bị cắt ghép, xuyên tạc có thể lan rộng chỉ sau một thời gian rất ngắn.

Khi người dùng vô tình trở thành “mắt xích” lan truyền thông tin sai lệch

Một bài viết trên mạng xã hội không chỉ được lan truyền bởi người tạo ra nó. Bình luận, chia sẻ, đăng lại hoặc những hình thức tương tác khác cũng có thể làm tăng khả năng nội dung tiếp tục xuất hiện trước nhiều người dùng.

Đáng lo ngại hơn, với sự phát triển của công nghệ trí tuệ nhân tạo, việc tạo dựng, cắt ghép hình ảnh, âm thanh và video ngày càng dễ dàng. Những nội dung được chỉnh sửa tinh vi, đặt trong bối cảnh thiếu thông tin hoặc gắn với tiêu đề gây sốc có thể khiến người xem khó nhận biết thật - giả nếu chỉ tiếp cận một cách vội vàng.

Vì vậy, rủi ro trên mạng xã hội không chỉ nằm ở việc tạo ra thông tin sai sự thật, mà còn ở việc tiếp tục phát tán thông tin khi chưa kiểm chứng.

Qua công tác nắm tình hình trên không gian mạng, Công an tỉnh Lâm Đồng đã rà soát, xác minh, mời làm việc đối với 54 trường hợp có hành vi đăng tải, chia sẻ hoặc phát tán thông tin bịa đặt, xuyên tạc, sai sự thật liên quan đến các trang, kênh của Lê Trung Khoa, Nguyễn Văn Đài để làm rõ tính chất, mức độ hành vi, phục vụ việc xem xét, xử lý theo quy định.

Qua làm việc, nhiều trường hợp cho biết xuất phát từ tâm lý tò mò, thiếu kỹ năng kiểm chứng nguồn tin hoặc bị nội dung trên mạng dẫn dắt nên đã chia sẻ, bình luận, tương tác mà chưa tìm hiểu đầy đủ bản chất thông tin.

Điều đáng nói là từ một hành động mang tính cá nhân, thông tin có thể tiếp tục được thuật toán phân phối, xuất hiện trên bảng tin của bạn bè, người theo dõi và lan sang các nhóm, tài khoản khác. Nếu nội dung ban đầu là sai sự thật hoặc vi phạm pháp luật, chính quá trình chia sẻ đó lại góp phần mở rộng phạm vi ảnh hưởng của thông tin.

 Các trường hợp có hành vi đăng tải, chia sẻ hoặc phát tán các thông tin bịa đặc, xuyên tạc, sai sự thật trên không gian mạng

Không gian mạng không phải “vùng ngoài pháp luật”

Ngày 31/12/2025, Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội đã xét xử sơ thẩm, tuyên phạt Lê Trung Khoa và Nguyễn Văn Đài mỗi bị cáo 17 năm tù về tội “Làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm nhằm chống Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam” theo Điều 117 Bộ luật Hình sự. Hai bị cáo đều được xét xử vắng mặt và thời điểm xét xử đang ở Cộng hòa Liên bang Đức.

Theo thông tin công bố về các vụ án, các cơ quan tố tụng đã xác định Lê Trung Khoa và Nguyễn Văn Đài sử dụng nhiều tài khoản, trang, kênh trên mạng xã hội để đăng tải, phát tán các bài viết, video có nội dung được cơ quan có thẩm quyền kết luận là xuyên tạc, phỉ báng chính quyền nhân dân, bịa đặt, gây hoang mang trong nhân dân.

Vụ việc cho thấy môi trường mạng không tách rời đời sống pháp lý ngoài xã hội. Quyền tiếp cận thông tin, bày tỏ quan điểm và tương tác trên mạng xã hội luôn đi cùng trách nhiệm tuân thủ pháp luật và tôn trọng quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Từ ngày 01/7/2026, Luật An ninh mạng số 116/2025/QH15 có hiệu lực thi hành. Cùng thời điểm, Nghị định số 174/2026/NĐ-CP của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, tần số vô tuyến điện, giao dịch điện tử và công nghệ thông tin cũng có hiệu lực; trong đó có các quy định liên quan đến trách nhiệm của người sử dụng dịch vụ mạng xã hội và việc cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, sai sự thật.

Tùy tính chất, mức độ và hậu quả của hành vi, người vi phạm trên không gian mạng có thể bị xử lý theo các quy định pháp luật tương ứng. Việc xem xét trách nhiệm phải căn cứ vào hành vi cụ thể, nội dung, mục đích, mức độ vi phạm và các yếu tố liên quan, chứ không thể đánh đồng mọi hình thức tương tác trên mạng xã hội.

Đừng chia sẻ chỉ vì “thấy nhiều người đang nói”

Một trong những nguyên nhân khiến tin giả và thông tin sai lệch lan nhanh là tâm lý “thấy nhiều người chia sẻ nên nghĩ là đúng”. Trong môi trường mạng, số lượt thích, bình luận hay chia sẻ không phải là thước đo độ chính xác của thông tin.

Đặc biệt, người dùng cần thận trọng với những bài viết sử dụng tiêu đề giật gân, kích thích tâm lý phẫn nộ, sợ hãi hoặc tò mò; nội dung không dẫn nguồn; hình ảnh, video bị cắt khỏi bối cảnh; tài khoản đăng tải không rõ danh tính hoặc thường xuyên đưa ra những khẳng định nghiêm trọng nhưng không có tài liệu kiểm chứng.

Trước khi bấm nút chia sẻ, người dùng nên dành thêm vài phút để kiểm tra: Thông tin đến từ đâu? Có được cơ quan chức năng, cơ quan báo chí hoặc nguồn tin đáng tin cậy xác nhận hay chưa? Nội dung đầy đủ có đúng như tiêu đề hay đoạn video đang được lan truyền? Việc mình chia sẻ có làm một thông tin chưa kiểm chứng tiếp tục lan rộng hay không?

Chỉ một bước kiểm chứng đơn giản cũng có thể giúp người dùng tránh trở thành người tiếp tục phát tán một nội dung sai lệch.

Mỗi người là một “bộ lọc” trên không gian mạng

Trong một môi trường mà bất kỳ ai cũng có thể tạo và lan truyền nội dung, khả năng tự kiểm chứng thông tin trở thành kỹ năng thiết yếu của mỗi công dân số.

Công an tỉnh Lâm Đồng khuyến cáo người dân không vội tin, vội bình luận hoặc chia sẻ những thông tin nhạy cảm, chưa được kiểm chứng; ưu tiên theo dõi thông tin từ cơ quan chức năng, cơ quan báo chí và các nguồn chính thống; thận trọng trước hình ảnh, video, âm thanh có dấu hiệu cắt ghép hoặc được tạo bằng công nghệ; không tiếp tục phát tán nội dung khi chưa xác định được nguồn gốc, tính xác thực.

Khi phát hiện tài khoản, trang, kênh đăng tải nội dung có dấu hiệu vi phạm pháp luật, người dân không nên tiếp tục chia sẻ với mục đích “cảnh báo” nếu việc làm đó vô tình khiến nội dung được phát tán rộng hơn; có thể sử dụng chức năng báo cáo của nền tảng hoặc thông tin cho cơ quan chức năng để xem xét, xử lý.

Không ai có thể kiểm soát toàn bộ lượng thông tin xuất hiện mỗi ngày trên Internet, nhưng mỗi người hoàn toàn có thể quyết định mình sẽ tiếp tục lan truyền điều gì.

Trước một cú nhấp chuột, hãy dành thêm vài giây để kiểm chứng và suy nghĩ. Sự tỉnh táo của mỗi người chính là một “hàng rào” quan trọng hạn chế tin giả, thông tin sai sự thật, góp phần xây dựng môi trường mạng an toàn, lành mạnh và văn minh.

“Kiểm chứng trước khi chia sẻ - Suy nghĩ trước khi đăng tải - Tuân thủ pháp luật khi tham gia không gian mạng”

Phòng An ninh mạng và PCTP sử dụng công nghệ cao