Các ứng dụng ghép mặt, đổi mặt bằng trí tuệ nhân tạo có thể tạo ra hình ảnh, video sinh động, bắt mắt, thu hút nhiều người tham gia. Tuy nhiên, việc cung cấp ảnh chân dung, video khuôn mặt hoặc cho phép ứng dụng truy cập vào thư viện ảnh, camera, dữ liệu cá nhân có thể tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn thông tin, đặc biệt là nguy cơ lộ lọt dữ liệu sinh trắc học khuôn mặt.

Khi dữ liệu khuôn mặt bị thu thập, lưu trữ hoặc khai thác trái phép, các đối tượng xấu có thể sử dụng để tạo hình ảnh, video giả mạo, cuộc gọi video giả mạo nhằm lừa đảo tài chính, bôi nhọ danh dự, uy tín cá nhân hoặc đe dọa, tống tiền.

Các nguy cơ cần cảnh giác

Một là, nguy cơ lộ dữ liệu sinh trắc học. Việc cung cấp ảnh chụp rõ nét, nhiều góc độ khuôn mặt cho các ứng dụng không rõ nguồn gốc hoặc chưa được kiểm chứng có thể khiến hình ảnh cá nhân bị số hóa, lưu trữ, khai thác ngoài mục đích ban đầu.

Hai là, nguy cơ bị sử dụng để tạo deepfake lừa đảo. Khuôn mặt của người dùng có thể bị ghép vào các video nhạy cảm, nội dung sai sự thật hoặc bị dùng để giả mạo người thân, bạn bè trong các cuộc gọi video nhằm vay tiền, yêu cầu chuyển tiền, chiếm đoạt tài sản.

Ba là, nguy cơ bị thu thập thông tin cá nhân. Một số ứng dụng yêu cầu cấp quyền truy cập danh bạ, bộ sưu tập ảnh, camera, micro hoặc thông tin thiết bị không cần thiết, từ đó làm gia tăng nguy cơ bị theo dõi, đánh cắp dữ liệu.

Bốn là, nguy cơ mất tiền do các gói dịch vụ tự động gia hạn. Một số ứng dụng có thể đưa ra các gói dùng thử, gói trả phí với điều khoản chưa rõ ràng, tự động trừ tiền theo tuần, tháng hoặc năm nếu người dùng không kiểm tra kỹ trước khi đăng ký.

Cách tự bảo vệ bản thân

Người dân cần hạn chế tham gia các trào lưu ghép mặt, đổi mặt bằng AI yêu cầu cung cấp ảnh chân dung rõ nét, video khuôn mặt hoặc dữ liệu cá nhân nhạy cảm.

Trước khi cài đặt, sử dụng ứng dụng, cần đọc kỹ điều khoản sử dụng, chính sách quyền riêng tư; chỉ tải ứng dụng từ các kho ứng dụng chính thống, có nhà phát triển rõ ràng, đánh giá đáng tin cậy.

Không tùy tiện cấp quyền truy cập camera, micro, danh bạ, thư viện ảnh hoặc vị trí nếu không thật sự cần thiết. Khi phát hiện ứng dụng yêu cầu quá nhiều quyền không liên quan đến chức năng sử dụng, cần cân nhắc gỡ bỏ.

Người dùng cần kiểm tra kỹ các gói đăng ký, thời hạn dùng thử, điều kiện tự động gia hạn để tránh bị trừ tiền ngoài ý muốn. Đồng thời, thường xuyên rà soát các ứng dụng đã cài đặt trên điện thoại, gỡ bỏ những ứng dụng không còn sử dụng hoặc không rõ nguồn gốc.

Đặc biệt, cần cảnh giác với các cuộc gọi, tin nhắn, video từ người thân, bạn bè có nội dung yêu cầu chuyển tiền gấp, giữ bí mật hoặc cung cấp mã OTP, mật khẩu. Trước khi thực hiện giao dịch, cần xác minh lại bằng cách gọi trực tiếp qua số điện thoại quen thuộc hoặc liên hệ qua nhiều kênh khác nhau.

Mỗi người dùng mạng xã hội cần nâng cao ý thức bảo vệ dữ liệu cá nhân, nhất là dữ liệu khuôn mặt, giọng nói, căn cước, tài khoản ngân hàng. Không nên vì tò mò, chạy theo trào lưu nhất thời mà vô tình cung cấp dữ liệu quan trọng cho các ứng dụng, nền tảng chưa được kiểm chứng.

Khi phát hiện dấu hiệu bị giả mạo hình ảnh, video, tài khoản mạng xã hội hoặc bị các đối tượng sử dụng công nghệ deepfake để lừa đảo, đe dọa, người dân cần bình tĩnh lưu giữ bằng chứng và trình báo cơ quan Công an nơi gần nhất để được hướng dẫn, xử lý theo quy định.

Phòng Hồ sơ nghiệp vụ