Tinh thần dấn thân của cán bộ trước hết bắt nguồn từ bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, năng lực chuyên môn và ý thức trách nhiệm của mỗi cá nhân. Tuy nhiên, để tinh thần ấy được phát huy đúng hướng và bền vững, việc giao nhiệm vụ cần gắn với phân định rõ thẩm quyền, trách nhiệm, cơ chế kiểm tra, giám sát, hướng dẫn và bảo vệ cán bộ thực hiện đúng chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, vì lợi ích chung.

Đó không phải là sự tách rời trách nhiệm cá nhân khỏi trách nhiệm của tổ chức, mà là sự thống nhất giữa vai trò tiên phong của cán bộ với năng lực lãnh đạo, tổ chức thực hiện của cấp ủy, tổ chức đảng và người đứng đầu. Khi nhiệm vụ được xác định rõ, thẩm quyền tương xứng, cơ chế phối hợp đồng bộ và kết quả được đánh giá khách quan, cán bộ sẽ có thêm điều kiện để chủ động, sáng tạo và chịu trách nhiệm về quyết định của mình.

Từ khuyến khích đến hình thành chuẩn mực hành động

Kết luận số 14-KL/TW ngày 22/9/2021 của Bộ Chính trị về chủ trương khuyến khích và bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo vì lợi ích chung đã thể hiện rõ quan điểm của Đảng về việc tạo điều kiện cho cán bộ tìm tòi, đổi mới, dám nghĩ, dám làm trong quá trình thực hiện chức trách, nhiệm vụ.

Thực tiễn triển khai chủ trương này cho thấy nhiều cấp ủy, tổ chức đảng, cơ quan, đơn vị đã quan tâm cụ thể hóa thành chương trình, kế hoạch và các cách làm phù hợp; qua đó góp phần tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc và khơi dậy tinh thần trách nhiệm trong đội ngũ cán bộ.

Tuy nhiên, thực tiễn cũng đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, nâng cao chất lượng tổ chức thực hiện, khắc phục tâm lý e ngại trách nhiệm, sợ sai, làm việc cầm chừng, né tránh hoặc đùn đẩy công việc. Đối với những lĩnh vực mới, khó, phức tạp và tiềm ẩn nhiều rủi ro, việc phân định rõ thẩm quyền, trách nhiệm và giới hạn của sự sáng tạo càng có ý nghĩa quan trọng.

“Dám làm” vì thế không thể được hiểu là hành động theo ý chí chủ quan hoặc vượt ra ngoài nguyên tắc. Đó phải là sự chủ động trên cơ sở đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, chức trách và thẩm quyền được giao; đồng thời gắn với động cơ trong sáng, lợi ích chung và tinh thần sẵn sàng chịu trách nhiệm.

Ý chí của cán bộ cần được phát huy trong một cơ chế tổ chức khoa học. Trách nhiệm phải gắn với thẩm quyền. Sáng tạo phải gắn với kiểm tra, giám sát. Đổi mới phải đi đôi với quản trị rủi ro. Việc bảo vệ cán bộ phải dựa trên việc phân biệt rõ giữa sai sót khách quan, không vụ lợi trong quá trình tìm tòi, đổi mới với hành vi vi phạm do chủ quan, cố ý hoặc vì lợi ích cá nhân, lợi ích nhóm.

Chủ động phòng ngừa rủi ro trong quá trình thực hiện nhiệm vụ

Bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung không nên chỉ được đặt ra khi phát sinh khó khăn hoặc sai sót, mà cần được thể hiện ngay từ quá trình giao nhiệm vụ, phân cấp, phân quyền, hướng dẫn, kiểm tra và giám sát.

Khi cán bộ biết rõ mình được quyết định vấn đề gì, phạm vi thẩm quyền đến đâu, trách nhiệm giải trình như thế nào, những tình huống phát sinh được báo cáo và xử lý theo cơ chế nào, họ sẽ có cơ sở đầy đủ hơn để chủ động thực hiện nhiệm vụ.

Điều đó đồng thời giúp tổ chức kiểm soát quyền lực tốt hơn. Trao quyền không có nghĩa là buông lỏng quản lý; khuyến khích sáng tạo không có nghĩa là giảm nhẹ kỷ luật; bảo vệ người dám làm càng không có nghĩa là miễn trừ trách nhiệm.

Môi trường thuận lợi cho cán bộ đổi mới, sáng tạo phải là môi trường trong đó quyền hạn, trách nhiệm và cơ chế kiểm soát được quy định rõ; cán bộ được khuyến khích hành động vì lợi ích chung nhưng mọi quyết định đều phải chịu sự kiểm tra, giám sát của tổ chức và sự điều chỉnh của pháp luật.

Toàn cảnh Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện một số nghị quyết, chỉ thị của Bộ Chính trị, sáng 3/9/2026

Không lấy đổi mới làm lý do để xem nhẹ kỷ luật, kỷ cương

Khuyến khích cán bộ dám nghĩ, dám làm phải luôn được đặt trong mối quan hệ biện chứng với tăng cường kỷ luật, kỷ cương, trách nhiệm giải trình và kiểm soát quyền lực.

Bảo vệ người dám làm không phải là bảo vệ hành vi sai phạm. Khuyến khích sáng tạo không đồng nghĩa với tùy tiện. Chấp nhận những rủi ro khách quan trong quá trình đổi mới không đồng nghĩa với chấp nhận việc lợi dụng danh nghĩa đổi mới, sáng tạo để thực hiện hành vi vụ lợi, tham nhũng, lãng phí, tiêu cực hoặc lợi ích nhóm.

Ranh giới này càng được quy định rõ thì cán bộ càng có cơ sở để chủ động thực hiện nhiệm vụ và tổ chức càng có điều kiện đánh giá cán bộ một cách khách quan, chính xác.

Bên cạnh việc khuyến khích cán bộ dám nhận việc khó, cũng cần kiên quyết khắc phục tình trạng né tránh, đùn đẩy, làm việc cầm chừng, thiếu trách nhiệm. Công bằng trong công tác cán bộ không chỉ thể hiện ở việc ghi nhận người hoàn thành tốt nhiệm vụ, mà còn ở việc đánh giá đúng người chủ động giải quyết vấn đề và xử lý phù hợp đối với những trường hợp thiếu tinh thần trách nhiệm.

Việc đánh giá cán bộ vì thế cần ngày càng gắn với sản phẩm, chất lượng, hiệu quả công việc, khả năng tháo gỡ khó khăn, giải quyết những vấn đề thực tiễn và mức độ phục vụ Nhân dân.

Ở cơ sở, tinh thần dám làm được thể hiện bằng kết quả cụ thể

Những chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước cuối cùng đều phải được cụ thể hóa bằng kết quả thực hiện nhiệm vụ ở cơ sở. Cải cách hành chính, chuyển đổi số, quản lý địa bàn, bảo đảm an ninh, trật tự và giải quyết những vấn đề phát sinh trong đời sống Nhân dân đều đặt ra yêu cầu cán bộ phải sâu sát thực tiễn, chủ động phát hiện vấn đề và có giải pháp phù hợp.

Đối với lực lượng Công an nhân dân, yêu cầu này càng cụ thể. Cán bộ, chiến sĩ Công an thường xuyên phải xử lý những tình huống đòi hỏi tính kịp thời, sự phối hợp chặt chẽ, năng lực vận dụng linh hoạt nhưng vẫn phải tuân thủ nghiêm nguyên tắc, quy trình công tác và quy định của pháp luật.

Trong phòng, chống thiên tai, bảo đảm an ninh, trật tự, giải quyết mâu thuẫn từ cơ sở hoặc hỗ trợ người dân thực hiện các thủ tục hành chính, tinh thần “dám làm” trước hết thể hiện ở việc cán bộ chủ động nắm tình hình, không né tránh trách nhiệm, kịp thời tham mưu, đề xuất và tổ chức thực hiện nhiệm vụ trong phạm vi chức trách, thẩm quyền.

Việc triển khai các tiện ích số trên VNeID là một ví dụ gần gũi. Tại nhiều địa bàn, lực lượng Công an cơ sở không chỉ tuyên truyền mà còn trực tiếp hỗ trợ người dân cài đặt, kích hoạt tài khoản định danh điện tử, tiếp cận các tiện ích số và dịch vụ công trực tuyến.

Tại phường Bình Thuận, các hoạt động hỗ trợ người dân trong quá trình chuyển đổi số cho thấy tinh thần chủ động có thể bắt đầu từ những việc rất cụ thể: đến địa bàn dân cư, trực tiếp hướng dẫn người dân, nắm bắt khó khăn, tổng hợp vướng mắc và kiến nghị giải pháp tháo gỡ.

Qua đó có thể thấy, “dám làm” ở cơ sở không nhất thiết phải bắt đầu từ những sáng kiến có quy mô lớn. Nhiều khi, đó chính là khả năng phát hiện khoảng cách giữa yêu cầu của chủ trương với thực tế triển khai và chủ động đề xuất giải pháp phù hợp để phục vụ Nhân dân tốt hơn.

Công an phường Bình Thuận triển khai chuyển đổi số đồng hành cùng VNeID

Vai trò nêu gương và trách nhiệm của người đứng đầu

Phát huy tinh thần dám nghĩ, dám làm của cán bộ gắn chặt với vai trò của cấp ủy, tổ chức đảng và người đứng đầu.

Người đứng đầu không chỉ có trách nhiệm giao nhiệm vụ mà còn phải xác định rõ mục tiêu, yêu cầu, thẩm quyền; thường xuyên kiểm tra, hướng dẫn; kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc; đồng thời chịu trách nhiệm về công tác lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện trong phạm vi phụ trách.

Muốn cán bộ cấp dưới chủ động, người đứng đầu phải thực sự nêu gương về tinh thần trách nhiệm. Muốn cán bộ dám chịu trách nhiệm, người lãnh đạo trước hết phải thực hiện đầy đủ trách nhiệm thuộc thẩm quyền của mình, không đẩy việc, đẩy trách nhiệm xuống cấp dưới.

Nêu gương trong lãnh đạo còn thể hiện ở việc dám giao việc cho người có năng lực, sử dụng đúng cán bộ, tin tưởng trên cơ sở kiểm tra, giám sát và kịp thời bảo vệ người làm đúng, có động cơ trong sáng, vì lợi ích chung.

Đối với Công an nhân dân, tinh thần đổi mới, sáng tạo phải luôn gắn với yêu cầu xây dựng lực lượng thật sự trong sạch, vững mạnh, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại và thực hiện nhất quán phương châm gần dân, trọng dân, sát dân, hiểu dân, học dân và có trách nhiệm với Nhân dân.

Hiệu quả của sự chủ động, sáng tạo vì thế cuối cùng phải được kiểm chứng bằng kết quả hoàn thành nhiệm vụ chính trị, chất lượng bảo đảm an ninh, trật tự và hiệu quả phục vụ Nhân dân.

Xây dựng Đảng gắn với nâng cao năng lực tổ chức thực hiện

Xây dựng Đảng bao gồm đồng bộ nhiều mặt: chính trị, tư tưởng, đạo đức, tổ chức và cán bộ. Học tập nghị quyết, rèn luyện phẩm chất chính trị, tự phê bình và phê bình là những nội dung rất quan trọng; đồng thời, kết quả của công tác xây dựng Đảng phải được thể hiện bằng năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức đảng và hiệu quả thực hiện nhiệm vụ chính trị.

Một tổ chức đảng trong sạch, vững mạnh phải có khả năng cụ thể hóa đúng chủ trương của Đảng, tổ chức thực hiện hiệu quả, phân công rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm và kiểm tra, giám sát đến cùng.

Chủ trương đúng cần được cụ thể hóa bằng cơ chế phù hợp. Nhiệm vụ cần đi đôi với điều kiện thực hiện. Trách nhiệm cần gắn với thẩm quyền. Đổi mới cần gắn với quản trị rủi ro và kiểm soát quyền lực.

Theo nghĩa đó, xây dựng môi trường để cán bộ phát huy tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm cũng chính là một yêu cầu của công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng và xây dựng hệ thống chính trị.

Đó là xây dựng phương thức lãnh đạo khoa học; xây dựng cơ chế thực thi rõ ràng; củng cố văn hóa trách nhiệm; tăng cường kỷ luật, kỷ cương; đồng thời bồi đắp niềm tin và sự đoàn kết, thống nhất trong tổ chức.

Đối với những vấn đề mới, khó, chưa có tiền lệ, việc nghiên cứu, thí điểm cần được thực hiện có kiểm soát, xác định rõ mục tiêu, phạm vi, thời hạn, nguồn lực, thẩm quyền, giới hạn rủi ro và trách nhiệm. Khuyến khích đổi mới phải đồng thời với phòng ngừa sai phạm; bảo vệ cán bộ vì lợi ích chung phải gắn với nguyên tắc không miễn trừ trách nhiệm.

Đó là điểm cân bằng cần thiết: không để tâm lý sợ sai cản trở sự chủ động, sáng tạo, nhưng cũng không để danh nghĩa đổi mới trở thành lý do xem nhẹ nguyên tắc, kỷ luật và pháp luật.

Kiến tạo môi trường để tinh thần dấn thân trở thành sức mạnh của tổ chức

Cán bộ dám dấn thân trước hết phải là người có bản lĩnh chính trị vững vàng, động cơ trong sáng, năng lực thực tiễn và tinh thần trách nhiệm cao. Đồng thời, môi trường tổ chức có vai trò rất quan trọng trong việc nuôi dưỡng và phát huy những phẩm chất ấy.

Đó phải là môi trường mà người đứng đầu thực sự nêu gương; nhiệm vụ gắn với thẩm quyền; quyền lực gắn với kiểm soát; đổi mới gắn với quản trị rủi ro; trách nhiệm gắn với cơ chế đánh giá, khuyến khích và bảo vệ; kết quả công tác được xem xét trên cơ sở sản phẩm thực chất và hiệu quả phục vụ Nhân dân.

Khi các điều kiện ấy được bảo đảm, “dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm” không chỉ là sự lựa chọn mang tính cá nhân mà trở thành một chuẩn mực hành động trong tổ chức.

Đối với Công an phường Bình Thuận, yêu cầu này càng có ý nghĩa bởi cán bộ, chiến sĩ trực tiếp công tác tại cơ sở là những người thường xuyên tiếp xúc, giải quyết công việc liên quan trực tiếp đến đời sống Nhân dân. Hiệu quả của chủ trương, nghị quyết được Nhân dân cảm nhận thông qua chất lượng giải quyết công việc, thái độ phục vụ, khả năng xử lý tình huống và tinh thần trách nhiệm của mỗi cán bộ, chiến sĩ. Niềm tin của Nhân dân được vun đắp từ những việc làm cụ thể ấy.

Vì vậy, muốn phát huy ngày càng mạnh mẽ tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, cần thực hiện đồng bộ cả hai yêu cầu: tiếp tục giáo dục, rèn luyện bản lĩnh, trách nhiệm của mỗi cán bộ, đảng viên và không ngừng hoàn thiện cơ chế lãnh đạo, quản lý, kiểm tra, giám sát, đánh giá, khuyến khích và bảo vệ cán bộ.

Không nên đặt vấn đề cán bộ dám bước vào việc khó chỉ từ góc độ mệnh lệnh hay ý chí cá nhân. Việc giao nhiệm vụ cần đi cùng cơ chế thực hiện rõ ràng, sự lãnh đạo và đồng hành có trách nhiệm của tổ chức, cùng môi trường đánh giá khách quan, công bằng đối với những cán bộ hành động đúng chủ trương, đúng thẩm quyền và vì lợi ích chung.

Khi mỗi cán bộ lựa chọn chủ động nhận trách nhiệm thay vì né tránh việc khó, đồng thời mọi sự chủ động đều được đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước, sự kiểm tra, giám sát của tổ chức và sự giám sát của Nhân dân, sức mạnh hành động của tổ chức sẽ được phát huy ngày càng rõ nét.

Đó cũng là một biểu hiện sinh động của việc nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức đảng, xây dựng đội ngũ cán bộ đủ phẩm chất, năng lực, uy tín, ngang tầm nhiệm vụ trong giai đoạn mới.

Công an phường Bình Thuận