Phát huy vai trò nêu gương của người đứng đầu

Trong công tác xây dựng Đảng, trách nhiệm nêu gương của người đứng đầu không chỉ là yêu cầu về phẩm chất, đạo đức cách mạng mà còn thể hiện bản lĩnh chính trị, năng lực lãnh đạo và trách nhiệm đối với tổ chức, trước nhiệm vụ chính trị được giao. Khoản 1, Điều 5 Quy định số 144-QĐ/TW ngày 09/5/2024 của Bộ Chính trị về chuẩn mực đạo đức cách mạng của cán bộ, đảng viên trong giai đoạn mới xác định: “Cán bộ, đảng viên chức vụ càng cao càng phải gương mẫu, cấp trên gương mẫu trước cấp dưới, cấp ủy gương mẫu trước đảng viên, đảng viên gương mẫu trước quần chúng”. Tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu này, Chỉ thị số 07-CT/TW ngày 13/7/2026 của Bộ Chính trị về đẩy mạnh học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trong giai đoạn phát triển mới yêu cầu “phát huy mạnh mẽ vai trò, trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu”, đồng thời khẳng định: “Nêu gương phải trở thành phương thức lãnh đạo quan trọng; lấy sự nêu gương để tạo uy tín, lan tỏa trách nhiệm, củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng và hệ thống chính trị”.

Những yêu cầu trên thể hiện quan điểm nhất quán của Đảng: chức vụ càng cao, trách nhiệm nêu gương càng lớn; quyền hạn phải gắn liền với trách nhiệm, lời nói phải thống nhất với hành động. Về bản chất, nêu gương không đơn thuần là sự mẫu mực của cá nhân mà còn có ý nghĩa dẫn dắt, tạo sức lan tỏa trong tổ chức. Người đứng đầu gương mẫu phải biết biến chủ trương thành hành động, yêu cầu thành trách nhiệm cụ thể; không né tránh những vấn đề thuộc thẩm quyền, không đẩy khó khăn về phía cấp dưới nhưng cũng không bao biện, làm thay. Đặc biệt, phải thực hiện nghiêm nguyên tắc tập trung dân chủ, tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách; phát huy trí tuệ tập thể trong thảo luận, quyết định, đồng thời xác định rõ trách nhiệm của từng cá nhân trong tổ chức thực hiện. Đề cao vai trò người đứng đầu không phải tập trung mọi công việc vào một người, mà là phát huy trách nhiệm của từng cấp, từng bộ phận trong sự lãnh đạo thống nhất của tổ chức.

Đối với lực lượng Công an nhân dân, yêu cầu này càng có ý nghĩa quan trọng. Dưới sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng, công tác bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội đòi hỏi sự thống nhất cao về ý chí, hành động, đồng thời phải tuân thủ nghiêm pháp luật, quy trình nghiệp vụ và chế độ công tác. Trong đó, trách nhiệm lãnh đạo của cấp ủy và trách nhiệm chỉ huy, điều hành có mối quan hệ chặt chẽ nhưng không hoàn toàn đồng nhất: cấp ủy lãnh đạo theo nguyên tắc, quy chế của Đảng; lãnh đạo, chỉ huy tổ chức thực hiện nhiệm vụ theo chức trách, thẩm quyền và quy định của ngành.

Sự thống nhất giữa hai phương diện đòi hỏi mỗi chủ trương phải được cụ thể hóa thành nhiệm vụ phù hợp, có sự phân công và phối hợp chặt chẽ. Đối với những công việc khó khăn, phức tạp, người đứng đầu càng phải thể hiện bản lĩnh và trách nhiệm. Quyết đoán phải dựa trên căn cứ, không chủ quan, nóng vội; thận trọng phải đi đôi với chủ động, không trở thành lý do trì hoãn hoặc chuyển trách nhiệm. Những vướng mắc vượt thẩm quyền của người thực hiện phải được lãnh đạo kịp thời xem xét, giải quyết hoặc báo cáo cấp có thẩm quyền, không để kéo dài vì thiếu sự chỉ đạo thống nhất.

Thực tiễn tại Phòng Kỹ thuật nghiệp vụ và Ngoại tuyến, Công an tỉnh Lâm Đồng cho thấy ý nghĩa của việc phát huy vai trò cấp ủy, người đứng đầu trong giai đoạn kiện toàn tổ chức bộ máy. Ngày 03/7/2025, ngay sau khi hợp nhất, đơn vị tổ chức Hội nghị triển khai công tác, tập trung đánh giá thực trạng lực lượng, phương tiện, điều kiện công tác và những khó khăn, vướng mắc phát sinh.

Tại hội nghị, Thượng tá Nguyễn Mạnh Cường, Bí thư Đảng ủy cơ sở, Trưởng phòng, yêu cầu toàn đơn vị nhanh chóng ổn định tổ chức, bắt tay ngay vào nhiệm vụ theo phương châm “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời gian hoàn thành”; gắn ổn định tổ chức với nâng cao chất lượng công tác ngay từ đầu, không để tâm lý “chờ ổn định rồi mới làm” trở thành lý do né tránh nhiệm vụ. Trên tinh thần đó, đơn vị đã chủ động lực lượng, phương tiện thực hiện tốt 100% các yêu cầu nghiệp vụ được giao, phối hợp hiệu quả với các lực lượng trong công tác bảo đảm an ninh, trật tự các sự kiện chính trị, văn hóa quan trọng trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng. Kết quả đó phản ánh nỗ lực của tập thể đơn vị trong duy trì hoạt động nghiệp vụ sau hợp nhất, đồng thời cho thấy ý nghĩa của việc sớm ổn định tổ chức, thống nhất phương hướng và phát huy trách nhiệm trong thực hiện nhiệm vụ.

Tinh thần sâu sát cơ sở, lắng nghe và kịp thời giải quyết những khó khăn thuộc thẩm quyền tiếp tục được Đảng ủy, Ban Giám đốc Công an tỉnh chú trọng. Tại Hội nghị giao ban tháng 10/2026, do Đại tá Trần Văn Mười, Phó Bí thư Đảng ủy, Phó Giám đốc Công an tỉnh chủ trì, đại diện các phòng nghiệp vụ và Công an cấp xã đã thẳng thắn trao đổi những tồn tại, hạn chế, khó khăn, vướng mắc trong thực hiện nhiệm vụ. Trên cơ sở đó, đồng chí Phó Giám đốc Công an tỉnh yêu cầu các phòng nghiệp vụ tăng cường hướng dẫn, kiểm tra, hỗ trợ Công an cấp xã, chủ động tham mưu Ban Giám đốc giải quyết những vấn đề phát sinh, bảo đảm sự thống nhất, thông suốt trong lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện nhiệm vụ.

Đại tá Trần Văn Mười, Tỉnh ủy viên, Phó Bí thư Đảng ủy, Phó Giám đốc Công an tỉnh chỉ đạo tháo gỡ khó khăn, vướng mắc từ cơ sở tại Hội nghị giao ban tháng 10/2026

Từ những hoạt động trên có thể thấy, phát huy vai trò nêu gương của người đứng đầu phải gắn với trách nhiệm tổ chức thực hiện và giải quyết những vấn đề phát sinh từ thực tiễn. Nêu gương vì thế không chỉ là tự mình làm tốt mà còn phải biết tổ chức để tập thể cùng làm tốt; không chỉ dám nhận trách nhiệm mà còn biết phân định trách nhiệm, phát huy năng lực cấp dưới và bảo đảm sự thống nhất trong hành động. Đó là cơ sở tạo dựng uy tín của người lãnh đạo, củng cố niềm tin và phát huy sức mạnh đoàn kết trong tổ chức đảng.

Đoàn kết thực chất từ dân chủ, kỷ cương và trách nhiệm

Nếu sự gương mẫu của người đứng đầu có ý nghĩa định hướng, dẫn dắt thì đoàn kết, thống nhất là nền tảng để phát huy sức mạnh tập thể. Tuy nhiên, trong công tác xây dựng Đảng, đoàn kết không thể chỉ được hiểu là sự gắn bó về tình cảm hay nhất trí về hình thức, mà phải được xây dựng trên cơ sở thực hiện nghiêm nguyên tắc tập trung dân chủ, giữ vững kỷ luật, kỷ cương và đề cao trách nhiệm của mỗi cán bộ, đảng viên.

Về bản chất, dân chủ và kỷ cương không đối lập mà thống nhất, bổ sung cho nhau trong quá trình lãnh đạo, tổ chức thực hiện nhiệm vụ. Dân chủ tạo điều kiện phát huy trí tuệ tập thể, khuyến khích cán bộ, đảng viên thảo luận, đóng góp ý kiến có căn cứ; kỷ cương bảo đảm những quyết định được ban hành đúng nguyên tắc, thẩm quyền phải được chấp hành nghiêm túc. Sự thống nhất trong tổ chức đảng không đòi hỏi mọi ý kiến ban đầu phải giống nhau, mà phải được hình thành trên cơ sở thảo luận dân chủ, xem xét khách quan và quyết định theo đúng nguyên tắc. Khi đã có quyết định của tổ chức, mỗi cán bộ, đảng viên phải nghiêm túc chấp hành, đồng thời chủ động thực hiện đầy đủ trách nhiệm được phân công. Đặc biệt, tập thể lãnh đạo phải gắn với cá nhân phụ trách: trách nhiệm chung không có nghĩa là chia đều; phối hợp không cho phép bộ phận này trông chờ bộ phận khác làm thay phần việc của mình. Đoàn kết chỉ thực sự phát huy sức mạnh khi mỗi cá nhân hoàn thành trách nhiệm, cùng hướng đến mục tiêu chung.

Yêu cầu xây dựng đoàn kết, thống nhất có ý nghĩa đặc biệt đối với Đảng bộ Công an tỉnh Lâm Đồng sau hợp nhất. Đại hội đại biểu Đảng bộ Công an tỉnh lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030 có 160 đại biểu chính thức, đại diện cho hơn 4.000 đảng viên thuộc 30 tổ chức cơ sở đảng trực thuộc. Đại hội xác định phương châm “Đoàn kết - Dân chủ - Kỷ cương - Đột phá - Phát triển”. Đây là định hướng quan trọng để xây dựng sự thống nhất về nhận thức, ý chí và hành động, phát huy trách nhiệm trong thực hiện nhiệm vụ chính trị trên địa bàn rộng, đa dạng về điều kiện tự nhiên, dân cư và tình hình an ninh, trật tự.

Đặc biệt, trong điều kiện thực hiện mô hình tổ chức Công an địa phương hai cấp, khi Công an cấp xã trực tiếp đảm nhiệm các nhiệm vụ bảo đảm an ninh, trật tự tại cơ sở, yêu cầu giữ vững sự lãnh đạo, chỉ đạo tập trung, thống nhất phải gắn với nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các phòng nghiệp vụ và Công an xã, phường, đặc khu. Trong đó, cấp trên phải phát huy vai trò định hướng, hướng dẫn, kiểm tra, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc thuộc thẩm quyền; cấp dưới chủ động nắm chắc tình hình, tham mưu và tổ chức thực hiện nhiệm vụ. Sự thống nhất trong lãnh đạo phải đi đôi với phân định rõ trách nhiệm, phát huy tính chủ động của từng cấp, từng lực lượng. Đó chính là biểu hiện cụ thể của tinh thần đoàn kết, kỷ cương và trách nhiệm trong thực hiện nhiệm vụ chính trị.

Bên cạnh nền tảng nguyên tắc, kỷ luật, đoàn kết trong lực lượng Công an nhân dân còn được bồi đắp từ tình đồng chí, đồng đội và tinh thần tương trợ. Tiêu biểu là ngày 02/11/2026, Công an tỉnh phối hợp cấp ủy, chính quyền xã Nâm Nung khởi công xây nhà tình nghĩa tặng Đại úy Y Oan - cán bộ Phòng Kỹ thuật nghiệp vụ và Ngoại tuyến có hoàn cảnh khó khăn với tổng kinh phí hơn 120 triệu đồng từ nhiều nguồn hỗ trợ và sự đóng góp của cán bộ, chiến sĩ. Trước đó, Đảng ủy, lãnh đạo Phòng thường xuyên thăm hỏi, động viên; Hội Phụ nữ đơn vị nhận đỡ đầu, hỗ trợ kinh phí chăm sóc hai con của đồng chí. Những hành động đó không phải hình thức phong trào mà là sự quan tâm biến thành trách nhiệm cụ thể, củng cố niềm tin để mỗi cán bộ yên tâm công tác và gắn bó với đơn vị.

Công an tỉnh Lâm Đồng phối hợp với cấp ủy, chính quyền xã Nâm Nung tổ chức khởi công xây nhà tình nghĩa tặng Đại úy Y Oan, ngày 02/11/2026

Đoàn kết thực chất, do đó, phải được xây dựng đồng thời trên hai phương diện: nghiêm về nguyên tắc, kỷ luật, trách nhiệm; và sâu sắc về tình đồng chí, đồng đội. Hai yếu tố này phải gắn bó chặt chẽ, bổ sung cho nhau, vừa bảo đảm sự thống nhất, kỷ cương, vừa củng cố niềm tin, sự gắn bó và sức chiến đấu của tập thể.

Công tâm trong đánh giá, nghiêm minh trong thực hiện trách nhiệm

Đoàn kết, thống nhất tạo nền tảng để phát huy sức mạnh tập thể, nhưng để duy trì tinh thần trách nhiệm và khuyến khích cán bộ chủ động phấn đấu cần có sự công tâm, khách quan của người lãnh đạo, quản lý. Đây vừa là yêu cầu đối với phẩm chất, đạo đức của người đứng đầu, vừa là điều kiện quan trọng để xây dựng môi trường công tác dân chủ, có kỷ luật và tạo động lực cống hiến.

Trong công tác cán bộ, công tâm phải được thực hiện xuyên suốt từ khâu phân công, bố trí, tạo điều kiện công tác đến khi xem xét hạn chế, thiếu sót; không chỉ dừng lại ở việc ghi nhận thành tích. Người lãnh đạo công tâm phải hiểu rõ năng lực, sở trường và điều kiện thực hiện nhiệm vụ của từng cán bộ để phân công phù hợp; bảo đảm mọi đóng góp được đánh giá khách quan, không thiên vị, nể nang hay cảm tính.

Thực tiễn tại Công an tỉnh Lâm Đồng thể hiện rõ điều đó qua mô hình “Sổ vàng lập công - Mỗi ngày một việc tốt vì Nhân dân”. Đến tháng 9/2026, mô hình đã ghi nhận thành tích của 19 tập thể và 7 cá nhân trên các lĩnh vực phòng, chống tội phạm, cứu nạn, cứu hộ, chuyển đổi số và cải cách hành chính. Việc xét duyệt định kỳ hằng quý, lưu giữ thành tích tại Nhà Truyền thống Công an tỉnh góp phần tôn vinh những đóng góp thiết thực, lan tỏa tinh thần tận tụy, trách nhiệm vì Nhân dân phục vụ.

“Sổ vàng lập công” - nơi ghi danh những việc làm tiêu biểu vì Nhân dân

Tuy nhiên, công tâm trong ghi nhận phải đi đôi với nghiêm minh trong xem xét trách nhiệm. Người làm tốt cần được biểu dương; những biểu hiện thiếu trách nhiệm, làm việc cầm chừng phải được kịp thời chấn chỉnh. Điều cần lưu ý là việc xem xét trách nhiệm phải dựa trên chức trách, thẩm quyền và điều kiện thực tế, phân biệt rõ khó khăn khách quan với hành vi thiếu trách nhiệm, vi phạm quy định. Chỉ khi đó, kỷ cương và sự công bằng mới cùng được bảo đảm, cán bộ mới thực sự yên tâm để chủ động, dám nghĩ, dám làm.

Về thực chất, sự công tâm tạo dựng niềm tin, tính nghiêm minh giữ vững kỷ cương; cả hai phải thống nhất trong trách nhiệm lãnh đạo, quản lý của người đứng đầu. Khi những nỗ lực được ghi nhận đúng mức, hạn chế được xem xét khách quan và trách nhiệm được xác định rõ ràng, mỗi cán bộ, đảng viên có thêm động lực phát huy tính chủ động, tinh thần tận tụy và ý thức cống hiến. Đây cũng là điều kiện quan trọng để khắc phục tâm lý né tránh, đùn đẩy, củng cố đoàn kết nội bộ, nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức đảng và hiệu quả thực hiện nhiệm vụ chính trị.

Để trách nhiệm nêu gương trở thành nền nếp trong mỗi tổ chức đảng

Từ yêu cầu lý luận và thực tiễn công tác Công an tỉnh Lâm Đồng, trách nhiệm nêu gương của người đứng đầu không chỉ thể hiện qua phẩm chất, đạo đức mà phải trở thành nền nếp trong lãnh đạo, chỉ huy và tổ chức thực hiện nhiệm vụ. Để điều đó trở thành hiện thực, cần bốn nhóm giải pháp đồng bộ:

Một là, cấp ủy, lãnh đạo, chỉ huy phải gương mẫu chấp hành nguyên tắc tổ chức, quy chế làm việc và điều lệnh Công an nhân dân; chủ động nắm tình hình, giải quyết công việc đúng chức trách, thẩm quyền. Nhiệm vụ càng phức tạp càng đòi hỏi người đứng đầu sâu sát, quyết đoán, dám chịu trách nhiệm nhưng không chủ quan, bỏ qua nguyên tắc và quy trình nghiệp vụ. Sự gương mẫu phải được thể hiện bằng hành động nhất quán, tạo sức thuyết phục để cấp dưới chủ động thực hiện nhiệm vụ.

Hai là, đổi mới sinh hoạt cấp ủy, chi bộ theo hướng thiết thực, gắn với những vấn đề đặt ra trong thực tiễn công tác; phát huy dân chủ trong thảo luận, bảo đảm sự thống nhất trong quyết định và tổ chức thực hiện.

Ba là, cần xác định rõ trách nhiệm của cấp ủy, lãnh đạo, chỉ huy trong phân công, phối hợp và hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ. Đối với những công việc liên quan nhiều đơn vị, lực lượng, phải bảo đảm sự phối hợp chặt chẽ, không để tình trạng chồng chéo, bỏ sót hoặc chuyển trách nhiệm thiếu căn cứ. Người đứng đầu không chỉ giao việc mà còn phải thường xuyên nắm tình hình, chủ động tháo gỡ khó khăn, tạo điều kiện để cán bộ hoàn thành nhiệm vụ.

Bốn là, xây dựng môi trường công tác dân chủ, công tâm, trong đó tinh thần chủ động, sáng tạo được khuyến khích, kỷ luật được giữ nghiêm và trách nhiệm được xem xét đúng bản chất. Kiên quyết chấn chỉnh biểu hiện thiếu trách nhiệm; đồng thời không đánh đồng sự thận trọng đúng quy định với né tránh; bởi sự nhầm lẫn đó chính là nguyên nhân làm cán bộ mất dần động lực tham mưu, đề xuất và dám thực hiện nhiệm vụ khó.

Như vậy, uy tín của người đứng đầu không chỉ được xác lập từ chức vụ, quyền hạn mà phải được khẳng định bằng bản lĩnh chính trị, hành động gương mẫu và năng lực quy tụ, dẫn dắt tập thể. Sức mạnh của tổ chức đảng cũng không chỉ nằm ở sự thống nhất về tổ chức mà trước hết được tạo nên từ sự đoàn kết về ý chí, thống nhất trong hành động, nghiêm minh về kỷ luật, kỷ cương và tinh thần trách nhiệm của mỗi cán bộ, đảng viên. Khi cấp ủy, người đứng đầu thực hiện đúng chức trách, phát huy dân chủ, công tâm trong quản lý và sâu sát trong tổ chức thực hiện, tinh thần trách nhiệm mới có điều kiện trở thành nền nếp, góp phần khắc phục tình trạng né tránh, đùn đẩy từ trong tổ chức.

Tuy nhiên, trách nhiệm nêu gương và nền nếp tổ chức chỉ thực sự được khẳng định khi tạo ra sự chuyển biến trong công việc. Vì vậy, cùng với xây dựng tổ chức đảng đoàn kết, có kỷ luật và trách nhiệm, cần tiếp tục đổi mới công tác đánh giá cán bộ, đảng viên trên cơ sở kết quả thực hiện nhiệm vụ, bảo đảm khách quan, thực chất, tạo động lực nâng cao chất lượng đội ngũ.

(Còn tiếp Kỳ 3: Lấy kết quả công việc làm thước đo trách nhiệm đảng viên: Từ yêu cầu đến chuyển biến thực chất)

Phòng Kỹ thuật nghiệp vụ và Ngoại tuyến