Trách nhiệm công tác gắn liền với tư cách đảng viên

Cán bộ Công an tỉnh Lâm Đồng tận tình hướng dẫn, hỗ trợ người dân thực hiện thủ tục hành chính trên ứng dụng VNeID

Năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của tổ chức đảng không chỉ thể hiện ở việc đề ra chủ trương, ban hành nghị quyết đúng đắn mà còn được kiểm chứng qua chất lượng tổ chức thực hiện và kết quả hoàn thành nhiệm vụ chính trị. Chủ trương, nghị quyết chỉ thực sự đi vào cuộc sống khi được cụ thể hóa thành những nhiệm vụ, giải pháp thiết thực và được đội ngũ cán bộ, đảng viên triển khai với tinh thần chủ động, trách nhiệm. Chính trong quá trình đó, tính tiên phong, gương mẫu của người đảng viên được thể hiện rõ nét, phản ánh sự thống nhất giữa nhận thức chính trị, ý thức tổ chức kỷ luật và hành động thực tiễn.

Khoản 1, Điều 2 Điều lệ Đảng xác định đảng viên có nhiệm vụ tuyệt đối trung thành với mục đích, lý tưởng cách mạng của Đảng; chấp hành nghiêm Cương lĩnh chính trị, Điều lệ Đảng, nghị quyết, chỉ thị của Đảng, pháp luật của Nhà nước; hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao và phục tùng sự phân công, điều động của Đảng. Điều đó khẳng định, trách nhiệm thực hiện nhiệm vụ chuyên môn không tách rời trách nhiệm chính trị, mà là biểu hiện cụ thể của phẩm chất, bản lĩnh và ý thức tổ chức kỷ luật của người đảng viên. Tính tiên phong, gương mẫu vì thế không chỉ được thể hiện trong nhận thức, lời nói hay việc chấp hành các nguyên tắc sinh hoạt Đảng, mà trước hết phải được chứng minh bằng tinh thần tận tụy, sự chủ động và kết quả thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao.

Tinh thần đó được thể hiện rõ trong Quy định số 144-QĐ/TW ngày 09/5/2024 của Bộ Chính trị về chuẩn mực đạo đức cách mạng của cán bộ, đảng viên trong giai đoạn mới, với yêu cầu nêu cao trách nhiệm, sẵn sàng đảm nhận và hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao; kiên quyết đấu tranh, phê phán những biểu hiện né tránh, đùn đẩy, làm việc cầm chừng, sợ trách nhiệm, không dám làm. Yêu cầu này đặt trách nhiệm công tác trong chuẩn mực đạo đức cách mạng của cán bộ, đảng viên.

Đối với cán bộ, đảng viên trong lực lượng Công an nhân dân, yêu cầu ấy càng phải được quán triệt sâu sắc và thể hiện nhất quán trong từng lĩnh vực, vị trí công tác. Từ việc chấp hành nghiêm kỷ luật, điều lệnh Công an nhân dân, quy trình công tác đến chủ động nắm tình hình, nâng cao chất lượng tham mưu, phối hợp thực hiện nhiệm vụ, giải quyết công việc đúng pháp luật, đúng thẩm quyền, tất cả đều là những biểu hiện cụ thể của tinh thần chủ động, trách nhiệm và tính tiên phong, gương mẫu. Không thể tách rời việc tu dưỡng phẩm chất chính trị, đạo đức cách mạng với quá trình thực hiện nhiệm vụ hằng ngày, bởi chính thực tiễn công tác là môi trường rèn luyện, thử thách và kiểm chứng phẩm chất, năng lực của mỗi cán bộ, đảng viên.

Tuy nhiên, đề cao tinh thần chủ động không đồng nghĩa với hành động tùy tiện, vượt thẩm quyền hoặc bỏ qua quy trình. Bản lĩnh của người cán bộ Công an phải thể hiện ở việc dám đảm nhận trách nhiệm trong khuôn khổ pháp luật, biết nhận diện khó khăn, báo cáo đúng thẩm quyền và đề xuất giải pháp có căn cứ. Thận trọng để làm đúng là yêu cầu của trách nhiệm; nhưng lấy sự thận trọng làm lý do để không thực hiện phần việc thuộc chức trách lại là biểu hiện cần chấn chỉnh.

Từ góc độ ấy, đấu tranh với tình trạng né tránh, đùn đẩy không chỉ nhằm nâng cao ý thức thực hiện công việc mà còn là yêu cầu gìn giữ tư cách đảng viên, củng cố kỷ luật, kỷ cương và phát huy bản lĩnh chính trị của mỗi cán bộ, chiến sĩ.

Những biểu hiện né tránh, đùn đẩy trách nhiệm cần nhận diện

Né tránh, đùn đẩy trách nhiệm không phải lúc nào cũng biểu hiện bằng việc công khai từ chối nhiệm vụ. Nguy hiểm hơn, nó thường ẩn sau những lý do tưởng chừng hợp lý: công việc vẫn được tiếp nhận, văn bản vẫn được ban hành, hội nghị vẫn được tổ chức nhưng trách nhiệm giải quyết đến cùng thì không. Vì vậy, nhận diện phải xem xét thực chất quá trình xử lý, không dừng lại ở hình thức hoạt động.

Từ thực tiễn công tác, có thể nhận diện bốn biểu hiện chủ yếu sau:

Một là, tâm lý thụ động, trì hoãn, thiếu quyết đoán trong giải quyết công việc. Nhiệm vụ thuộc chức trách, điều kiện thực hiện đã rõ nhưng vẫn chờ chỉ đạo đối với nội dung phải tự nghiên cứu, tham mưu hoặc giải quyết. Cần phân biệt rõ: chấp hành nghiêm chế độ lãnh đạo, chỉ huy là nguyên tắc bắt buộc trong công tác Công an, nhưng nguyên tắc đó không đồng nghĩa với thụ động, trông chờ, ỷ lại. Tính tiên phong, gương mẫu đòi hỏi mỗi cán bộ, đảng viên phải chủ động thực hiện đầy đủ chức trách, nhiệm vụ trong khuôn khổ pháp luật và thẩm quyền được giao; không thể lấy kỷ luật phục tùng làm lý do cho sự thiếu chủ động.

Hai là, đùn đẩy trách nhiệm giữa các cá nhân và đơn vị trong quá trình thực hiện nhiệm vụ. Biểu hiện phổ biến là: công việc được chuyển qua nhiều bộ phận nhưng không xác định rõ người chịu trách nhiệm chính; đơn vị chủ trì chưa giải quyết hết phần việc của mình đã chuyển sang đơn vị phối hợp; cấp dưới chỉ báo cáo khó khăn mà thiếu chủ động đề xuất biện pháp tháo gỡ. Đáng chú ý là việc lấy trách nhiệm tập thể để che khuất trách nhiệm cá nhân. Hệ quả là công việc chậm trễ nhưng không xác định được ai chịu trách nhiệm. Về nguyên tắc, tập thể lãnh đạo phải gắn với cá nhân phụ trách; phát huy dân chủ không đồng nghĩa với phân tán trách nhiệm, càng không thể lấy quyết định tập thể để thay thế trách nhiệm của người đứng đầu.

Ba là, tâm lý ngại khó, ngại va chạm, chủ động né những nhiệm vụ phức tạp. Biểu hiện này thường bắt nguồn từ tư tưởng cầu an, sợ sai, sợ bị xem xét trách nhiệm, dẫn đến thiếu chủ động và quyết đoán. Nếu không được chấn chỉnh kịp thời, tâm lý giữ mình sẽ dần làm xói mòn tinh thần đổi mới, sáng tạo và ý thức cống hiến trong tổ chức. Tuy nhiên, nhận diện phải phân biệt thận trọng với né tránh: thận trọng là nghiên cứu kỹ, báo cáo rõ rủi ro và đề xuất phương án xử lý; né tránh là không thực hiện đầy đủ phần việc của mình hoặc chuyển trách nhiệm thiếu căn cứ. “Dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm” không có nghĩa là hành động bất chấp nguyên tắc mà là chủ động giải quyết công việc có căn cứ, đúng quy định và vì lợi ích chung.

Bốn là, làm việc cầm chừng, coi trọng hình thức hơn kết quả thực chất. Kế hoạch, hội nghị, báo cáo là những công cụ cần thiết trong lãnh đạo, quản lý nhưng không thể thay thế kết quả thực hiện nhiệm vụ. Khi “đã triển khai” được mặc nhiên xem là “đã hoàn thành trách nhiệm”, trong khi những vấn đề thực tiễn chưa được giải quyết thì chủ trương, nghị quyết có nguy cơ dừng lại trên giấy. Đối với lực lượng Công an nhân dân, tinh thần trách nhiệm phải được kiểm chứng bằng chất lượng tham mưu, hiệu quả bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội và kết quả phục vụ Nhân dân, không phải bằng số lượng văn bản, hồ sơ hay thành tích báo cáo.

Dưới góc độ xây dựng, chỉnh đốn Đảng, những biểu hiện trên không chỉ là hạn chế về tác phong, lề lối làm việc mà còn phản ánh những vấn đề cần xem xét về ý thức tổ chức kỷ luật, phẩm chất đạo đức cách mạng và vai trò tiên phong, gương mẫu của người đảng viên. Vì vậy, việc nhận diện phải khách quan, toàn diện, làm rõ nguyên nhân, tính chất, mức độ và trách nhiệm của từng cá nhân, tổ chức; không quy kết thiếu căn cứ nhưng cũng không để những biểu hiện thiếu trách nhiệm bị che đậy bởi lý do khách quan hoặc cách giải trình mang tính hình thức. Nhận diện đúng để chấn chỉnh, xác định rõ trách nhiệm để khắc phục, lấy thực tiễn thực hiện nhiệm vụ để kiểm chứng sự chuyển biến là yêu cầu quan trọng nhằm giữ vững kỷ luật, kỷ cương, nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức đảng và chất lượng thực hiện nhiệm vụ chính trị.

Nhìn thẳng sự thật để nhận đúng trách nhiệm

Xây dựng, chỉnh đốn Đảng là quá trình thường xuyên tự đổi mới, tự hoàn thiện, trong đó tự phê bình và phê bình vừa là nguyên tắc tổ chức và sinh hoạt Đảng, vừa là phương thức nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức đảng. Đấu tranh với biểu hiện né tránh, đùn đẩy trách nhiệm vì thế không chỉ dừng ở việc chỉ ra khuyết điểm mà phải làm rõ nguyên nhân, xác định đúng trách nhiệm và yêu cầu khắc phục. Phê bình thiếu căn cứ dễ dẫn đến hình thức; nhận diện đúng nhưng không kiên quyết sửa chữa cũng khó tạo ra chuyển biến thực chất. Hai căn bệnh ấy đều làm suy yếu sức chiến đấu của tổ chức đảng theo những cách khác nhau.

Tình trạng né tránh, đùn đẩy trách nhiệm có thể xuất phát từ cả nguyên nhân chủ quan và khách quan. Về chủ quan, đó là những hạn chế trong nhận thức chính trị, ý thức tổ chức kỷ luật, năng lực, phương pháp công tác hoặc tâm lý ngại khó, sợ sai của cán bộ, đảng viên. Về khách quan, việc phân công nhiệm vụ chưa rõ ràng, phối hợp thiếu chặt chẽ, kiểm tra, đôn đốc chưa thường xuyên và đánh giá cán bộ thiếu thực chất có thể làm giảm tính chủ động, tạo kẽ hở cho việc đùn đẩy trách nhiệm. Vì vậy, khắc phục tình trạng này phải kết hợp nâng cao ý thức tự giác, tinh thần trách nhiệm của mỗi cán bộ, đảng viên với đổi mới phương thức lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện nhiệm vụ của cấp ủy, người đứng đầu.

Khoản 4, Điều 2 Điều lệ Đảng quy định đảng viên có nhiệm vụ thường xuyên tự phê bình và phê bình, trung thực với Đảng, giữ gìn đoàn kết, thống nhất. Vận dụng vào thực tiễn, tự phê bình đòi hỏi mỗi cán bộ, đảng viên phải thẳng thắn nhìn nhận hạn chế, nhận đúng và nhận đủ trách nhiệm của mình; phê bình phải khách quan, có tính xây dựng, hướng đến sửa chữa và giúp nhau tiến bộ. Cần phân định rõ: đoàn kết không đồng nghĩa với nể nang, né tránh; tính chiến đấu không phải là phê phán gay gắt mà trước hết là thái độ kiên quyết trước khuyết điểm, nghiêm túc trong sửa chữa và trách nhiệm đối với sự tiến bộ của tập thể. Khi ba yêu cầu đó được thực hiện đồng thời, tự phê bình và phê bình mới thực sự là công cụ xây dựng, không phải thủ tục mang tính hình thức.

Tinh thần nhìn thẳng khuyết điểm để đánh giá trách nhiệm được cụ thể hóa trong công tác kiểm tra, giám sát của Đảng ủy Công an tỉnh Lâm Đồng. Thực hiện Nghị quyết số 04-NQ/ĐUCA ngày 15/9/2025 về nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát và thi hành kỷ luật Đảng, ngay từ đầu năm 2026, Đảng ủy, Ủy ban Kiểm tra Đảng ủy Công an tỉnh đã tăng cường kiểm tra, giám sát gắn với hướng dẫn, chấn chỉnh tại cơ sở. Trong quý I/2026, đã tham mưu kiểm tra 02 tổ chức đảng, giám sát chuyên đề 02 tổ chức đảng, giám sát thường xuyên trực tiếp 08 tổ chức đảng và hướng dẫn nghiệp vụ kiểm tra, giám sát tại 41 chi, đảng bộ, chi bộ Công an cấp xã. Đến hết sáu tháng đầu năm, công tác giám sát thường xuyên được triển khai đối với 30 tổ chức cơ sở đảng và 124 chi bộ Công an cấp xã. Những hoạt động trên phản ánh sự chú trọng đưa công tác kiểm tra, giám sát vào nền nếp, gắn việc nắm tình hình cơ sở với hướng dẫn, phòng ngừa và chấn chỉnh những vấn đề phát sinh. Đặc biệt, trong điều kiện tổ chức bộ máy được kiện toàn, địa bàn quản lý rộng, yêu cầu nhiệm vụ ngày càng cao, việc duy trì kiểm tra, giám sát thường xuyên góp phần tăng cường kỷ luật, kỷ cương, giúp các tổ chức đảng và cán bộ, đảng viên thực hiện đúng nguyên tắc, quy định ngay từ cơ sở.

Tổ công tác của Cơ quan UBKT Đảng ủy Công an tỉnh nắm tình hình tổ chức đảng Công an cấp xã

Như vậy, tinh thần nhìn thẳng khuyết điểm không chỉ có giá trị ở việc nhận ra hạn chế, khuyết điểm mà quan trọng hơn là tinh thần tự giác nhận trách nhiệm và quyết tâm khắc phục. Mỗi hạn chế cần được xem xét khách quan, làm rõ nguyên nhân để có biện pháp giáo dục, chấn chỉnh hoặc xử lý phù hợp theo quy định, không né tránh khuyết điểm nhưng cũng không đánh giá, quy kết thiếu căn cứ. Đây chính là sự thống nhất giữa tính chiến đấu và tính xây dựng trong tự phê bình và phê bình, nhằm củng cố đoàn kết, giữ nghiêm kỷ luật, kỷ cương và nâng cao sức chiến đấu của tổ chức đảng.

Nhìn thẳng khuyết điểm để sửa chữa, phân định rõ trách nhiệm để khắc phục, đó không chỉ là yêu cầu đối với mỗi cán bộ, đảng viên mà còn là trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức đảng. Và để quá trình ấy tạo chuyển biến thực chất, vai trò nêu gương của người đứng đầu phải được đặt lên hàng đầu, bắt đầu từ trách nhiệm trong lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện nhiệm vụ.

(Còn tiếp Kỳ 2: Phát huy vai trò nêu gương của người đứng đầu - Củng cố trách nhiệm trong tổ chức đảng)

Phòng Kỹ thuật nghiệp vụ và Ngoại tuyến