Trách nhiệm của cán bộ, đảng viên không chỉ thể hiện ở nhận thức, tinh thần quyết tâm hay những cam kết trong công tác mà phải được khẳng định bằng hành động và kết quả cụ thể. Muốn tạo chuyển biến bền vững, cần có căn cứ khách quan để xác định mỗi cá nhân đã thực hiện chức trách đến đâu, đóng góp như thế nào và chịu trách nhiệm về phần việc được giao.

Đây cũng chính là điểm mới về tư duy trong công tác đánh giá cán bộ hiện nay, đồng thời là lời giải cho câu hỏi đặt ra xuyên suốt loạt bài: làm thế nào để tinh thần trách nhiệm không dừng lại ở nhận thức, mà được đo đếm, kiểm chứng bằng kết quả thực tiễn? Đối với lực lượng Công an nhân dân, câu trả lời ấy không chỉ phục vụ việc xếp loại, đánh giá cán bộ khách quan, chính xác, mà còn là cơ sở xây dựng đội ngũ cán bộ có bản lĩnh, năng lực, trách nhiệm, đáp ứng yêu cầu bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội trong tình hình mới.

Đánh giá trách nhiệm phải gắn với phẩm chất, năng lực và kết quả thực tiễn

Trong công tác xây dựng Đảng, đánh giá cán bộ là khâu then chốt, có ý nghĩa quyết định đối với việc lựa chọn, bố trí, sử dụng, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ. Đánh giá không dừng lại ở việc xác định mức độ hoàn thành nhiệm vụ, mà phải làm rõ phẩm chất chính trị, năng lực thực tiễn, tinh thần trách nhiệm và khả năng đáp ứng yêu cầu công tác của từng cán bộ, đảng viên; coi đó là cơ sở để xây dựng đội ngũ cán bộ ngang tầm nhiệm vụ.

Định hướng này được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu rõ tại Hội nghị toàn quốc quán triệt, triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV, ngày 29/7/2026: “đánh giá cán bộ phải dân chủ, công khai, công tâm, khách quan; gắn với vị trí việc làm, sản phẩm, tiến độ, hiệu quả, uy tín trong Đảng, tín nhiệm trong Nhân dân; lấy kết quả thực hiện nghị quyết làm căn cứ”. Tinh thần xuyên suốt là chuyển mạnh từ nhận thức sang hành động, lấy kết quả thực hiện nhiệm vụ làm căn cứ kiểm chứng trách nhiệm của mỗi tập thể, cá nhân.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu chỉ đạo Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV. Ảnh: VGP/Nhật Bắc

Tinh thần đó tiếp tục được cụ thể hóa trong các văn bản của Đảng ban hành những tháng gần đây. Nghị quyết số 30-NQ/TW ngày 15/10/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về tiếp tục xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp và đổi mới căn bản, toàn diện công tác cán bộ đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới xác định việc đánh giá cán bộ phải “bảo đảm công tâm, khách quan, xuyên suốt, đa chiều, có phân hóa và kiểm chứng; lấy kết quả thực tiễn làm thước đo chủ yếu. Kết hợp định tính với định lượng, quá trình với sản phẩm, kết quả và tác động”.

Để kết quả đánh giá có cơ sở xác đáng, trước hết cần có khung tham chiếu rõ ràng về chức trách, nhiệm vụ của từng vị trí công tác. Đây là nội dung được Kết luận số 107-KL/TW ngày 17/10/2026 của Bộ Chính trị về hoàn thiện vị trí việc làm trong hệ thống chính trị gắn với xây dựng đội ngũ cán bộ và quản lý biên chế xác định rõ: gắn vị trí việc làm với công tác quy hoạch, đánh giá, bố trí, sử dụng cán bộ và quản lý biên chế; qua đó khắc phục tình trạng chồng chéo chức năng, nhiệm vụ, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của bộ máy. Vị trí việc làm được xác định rõ ràng chính là căn cứ để việc đánh giá cán bộ không rơi vào cảm tính, chung chung.

Điểm cốt lõi xuyên suốt các định hướng nêu trên là đề cao kết quả thực hiện nhiệm vụ nhưng không tách rời phẩm chất chính trị, đạo đức, năng lực và điều kiện công tác của cán bộ; kết quả phải được xem xét trong tương quan với chức trách, thẩm quyền, nguồn lực, hoàn cảnh và mức độ khó của nhiệm vụ, không tuyệt đối hóa chỉ số hay thành tích nhất thời. Nhờ đó, khi nhiệm vụ chậm tiến độ, trách nhiệm xử lý thuộc về ai, vướng mắc nằm ở thẩm quyền nào đều có căn cứ đối chiếu rõ ràng: trách nhiệm tập thể không thể che mờ phần việc cá nhân, và người chủ trì cũng không phải chịu thay trách nhiệm của đơn vị phối hợp hay của người có thẩm quyền quyết định.

Định hướng đổi mới này tiếp tục được cụ thể hóa tại Quy định số 227-QĐ/TW ngày 19/10/2026 của Bộ Chính trị (có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2027) về kiểm điểm và đánh giá, xếp loại chất lượng đối với tập thể, cá nhân trong hệ thống chính trị và trong toàn Đảng. Theo đó, kết quả đánh giá “phải căn cứ vào số lượng, tiến độ, chất lượng kết quả thực hiện nhiệm vụ, sản phẩm đầu ra; mức độ khó, phức tạp, phạm vi tác động của từng nhiệm vụ được giao”.

Một nội dung đáng chú ý của Quy định là yêu cầu “sáu rõ”: rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, rõ thẩm quyền; cùng nguyên tắc “một xuyên suốt”: một việc - một đầu mối chịu trách nhiệm chính. ây không chỉ là căn cứ để phân công công việc mà còn là công cụ theo dõi, xác định kết quả và trách nhiệm trong suốt quá trình thực hiện, khắc phục tình trạng nhiều người cùng tham gia nhưng không ai chịu trách nhiệm rõ ràng về phần việc của mình.

Như vậy, lấy kết quả công việc làm thước đo trách nhiệm không có nghĩa là đơn giản hóa việc đánh giá cán bộ thành những con số, mà chính là để làm rõ sự thống nhất giữa phẩm chất, năng lực, hành động và hiệu quả cống hiến của mỗi cán bộ, đảng viên. Đây là cơ sở để khắc phục tình trạng nhận xét chung chung, đánh giá hình thức - biểu hiện của bệnh thành tích và tâm lý né tránh trách nhiệm; đồng thời tạo động lực để cán bộ chủ động nhận nhiệm vụ, dám nghĩ, dám làm, phát huy năng lực và tinh thần trách nhiệm trước Đảng, trước Nhân dân.

Đánh giá đúng phải dẫn đến sử dụng cán bộ đúng, tạo chuyển biến thực chất

Đánh giá đúng chỉ là điều kiện ban đầu; sử dụng kết quả đúng mới tạo ra chuyển biến thực chất. Nếu hạn chế đã được chỉ ra nhưng không có biện pháp khắc phục, người làm tốt chưa được ghi nhận xứng đáng và bất cập trong phân công vẫn giữ nguyên, thì việc đánh giá khó phát huy đầy đủ tác dụng.

Vì vậy, mỗi kết luận đánh giá phải đi liền với yêu cầu xử lý cụ thể, đúng với từng nguyên nhân. Hạn chế về kiến thức, kỹ năng cần được hướng dẫn, bồi dưỡng; vướng mắc trong phối hợp cần được làm rõ đầu mối và trách nhiệm; nhiệm vụ chưa phù hợp với năng lực cần được rà soát, điều chỉnh đúng thẩm quyền; biểu hiện thiếu trách nhiệm phải được kiểm tra, chấn chỉnh, xem xét theo đúng tính chất, mức độ vi phạm. Không thể dùng một biện pháp chung cho mọi nguyên nhân, và càng không thể để khuyết điểm lặp lại qua nhiều kỳ đánh giá mà không được theo dõi, khắc phục đến cùng; bởi khi đó, đánh giá chỉ còn là thủ tục hình thức.

Một vấn đề cần chú trọng là không để đánh giá thực chất trở thành áp lực chạy theo chỉ tiêu hoặc làm phát sinh tâm lý chỉ lựa chọn những công việc dễ hoàn thành. Người chủ động nhận nhiệm vụ khó, có sáng kiến và thực hiện đúng quy định cần được xem xét công bằng trong tương quan với điều kiện, mức độ phức tạp và những rủi ro khách quan. Ngược lại, khuyến khích đổi mới không đồng nghĩa với miễn trừ trách nhiệm đối với hành vi vi phạm hoặc thiếu trách nhiệm.

Đối với lực lượng Công an nhân dân, yêu cầu đặt ra là gắn kết chặt chẽ giữa theo dõi chỉ tiêu, phân tích chất lượng và sử dụng kết quả đánh giá trong lãnh đạo, chỉ huy. Một nhiệm vụ chậm tiến độ phải được xác định rõ nguyên nhân và có biện pháp xử lý; một hạn chế đã được nhắc nhở phải được kiểm tra việc khắc phục; một kết quả tốt phải được ghi nhận đúng mức, đúng đóng góp. Khi những việc đó trở thành nền nếp thường xuyên, đánh giá mới thực sự trở thành công cụ hỗ trợ lãnh đạo, chỉ huy, góp phần nâng cao ý thức, trách nhiệm của từng cán bộ, chiến sĩ trước nhiệm vụ được giao.

Từ kết quả công tác đến niềm tin của Nhân dân

Đối với Công an tỉnh Lâm Đồng, yêu cầu đánh giá thực chất càng có ý nghĩa trong điều kiện địa bàn rộng, đa dạng về đặc điểm tự nhiên, dân cư và tình hình an ninh, trật tự. Mỗi lĩnh vực công tác có chức năng, nhiệm vụ và đặc thù riêng, đòi hỏi việc xem xét trách nhiệm phải bảo đảm thống nhất về nguyên tắc, khách quan về căn cứ và phù hợp với thực tiễn. Điều quan trọng không chỉ là xác định công việc đã hoàn thành mà còn phải làm rõ giá trị đóng góp đối với nhiệm vụ chính trị, hiệu quả hoạt động của đơn vị và quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân.

Thực tiễn công tác chuyển đổi số, cải cách hành chính tại Công an tỉnh Lâm Đồng cho thấy những chuyển biến có thể kiểm chứng bằng kết quả cụ thể. Trong chín tháng đầu năm 2026, toàn lực lượng đã tiếp nhận hơn 4,3 triệu hồ sơ thủ tục hành chính, trong đó trên 4,25 triệu hồ sơ trực tuyến, đạt tỷ lệ 98,82%; tỷ lệ đánh giá hài lòng của người dân, tổ chức trên ứng dụng VNeID hằng tháng duy trì trên 95%. Những con số này phản ánh kết quả triển khai dịch vụ công trực tuyến, đồng thời cung cấp căn cứ để tiếp tục nâng cao chất lượng phục vụ.

Hiệu quả phục vụ Nhân dân còn được kiểm chứng rõ nét hơn ở cách cán bộ Công an chủ động tháo gỡ khó khăn cho từng trường hợp cụ thể, thay vì chỉ dừng lại ở việc hoàn thành chỉ tiêu chung. Trong triển khai thu nhận mẫu sinh phẩm ADN của thân nhân liệt sĩ còn thiếu thông tin, Phòng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội, Công an tỉnh Lâm Đồng đã tham mưu tổ chức 16 điểm thu mẫu tập trung, đồng thời thành lập 3 tổ công tác lưu động trực tiếp đến tận nhà hỗ trợ 46 trường hợp tuổi cao, mắc bệnh nặng, không có khả năng đi lại. Kết quả, toàn tỉnh đã thu nhận 1.371 mẫu, hoàn thành trước thời hạn kế hoạch đề ra.

Phòng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội triển khai cao điểm thu nhận mẫu ADN của thân nhân liệt sĩ còn thiếu thông tin

Khối lượng mẫu thu nhận phản ánh sản phẩm công việc; việc hoàn thành trước thời hạn thể hiện tiến độ và tinh thần chủ động; còn việc tổ chức tổ lưu động hỗ trợ tại nhà cho thấy năng lực tổ chức phục vụ sát hợp với điều kiện thực tế của người dân. Đánh giá trách nhiệm cán bộ, vì vậy, cần nhận diện đồng thời cả ba phương diện ấy, không thể chỉ dừng lại ở con số hay những nhận xét chung chung về tinh thần trách nhiệm. Giá trị cốt lõi của cách làm này chính là đã biến yêu cầu vì dân thành hành động cụ thể, thiết thực, chủ động tháo gỡ trở ngại ngay trong quá trình thực hiện nhiệm vụ. Điều này hoàn toàn phù hợp với tinh thần Chỉ thị số 07-CT/TW ngày 13/7/2026 của Bộ Chính trị về đẩy mạnh học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh trong giai đoạn phát triển mới, trong đó nhấn mạnh việc “lấy sản phẩm, chất lượng, hiệu quả công việc và sự hài lòng của Nhân dân, doanh nghiệp làm thước đo kết quả học tập, thực hành theo Bác”.

Tuy nhiên, cần nhận thức đầy đủ rằng đối với công tác công an, hiệu quả không phải lúc nào cũng thể hiện bằng số liệu hay những thành tích dễ nhận thấy. Một thông tin được phát hiện kịp thời, một kiến nghị tham mưu có căn cứ, một nguy cơ được chủ động phòng ngừa từ sớm đều có thể đóng góp quan trọng vào nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội. Vì vậy, đánh giá trách nhiệm phải nhận diện đúng giá trị của những đóng góp, kể cả công việc thầm lặng, không chạy theo thành tích bề nổi hoặc lấy số lượng thay cho chất lượng.

Từ thực tiễn đó, có thể rút ra một yêu cầu có tính lý luận sâu xa hơn đối với công tác xây dựng Đảng, xây dựng lực lượng: đánh giá cán bộ không phải là đích đến, mà là phương thức để nâng cao chất lượng đội ngũ, giữ vững kỷ luật, kỷ cương và thúc đẩy thực hiện thắng lợi nhiệm vụ chính trị. Theo đó, một kết quả tốt phải được phát huy; một hạn chế được chỉ ra phải có chuyển biến khắc phục; những bất cập trong lãnh đạo, quản lý phải được xem xét, điều chỉnh. Nếu việc đánh giá chỉ dừng lại ở nhận xét, xếp loại mà không tạo ra sự tiến bộ trong tổ chức và hoạt động thì chưa đạt được yêu cầu thực chất của công tác cán bộ.

Chính vì vậy, khắc phục tình trạng né tránh, đùn đẩy trách nhiệm không đơn thuần là chấn chỉnh tác phong, lề lối làm việc mà còn là yêu cầu nâng cao bản lĩnh chính trị, đạo đức cách mạng và tính tiên phong, gương mẫu của cán bộ, đảng viên. Sự chuyển biến phải bắt đầu từ ý thức tự giác, được củng cố bằng vai trò lãnh đạo, nêu gương của cấp ủy, người đứng đầu và khẳng định qua hiệu quả thực hiện nhiệm vụ. Chỉ khi trách nhiệm cá nhân gắn chặt với trách nhiệm tổ chức, lời nói thống nhất với hành động, những yêu cầu về xây dựng, chỉnh đốn Đảng mới thực sự đi vào chiều sâu, góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức đảng.

Suy đến cùng, thước đo có ý nghĩa sâu sắc đối với trách nhiệm của người cán bộ, đảng viên Công an không chỉ nằm ở những nhiệm vụ đã hoàn thành, mà còn ở giá trị thực tiễn của sự cống hiến đối với Tổ quốc và Nhân dân. Lấy kết quả công việc để kiểm chứng trách nhiệm, lấy chuyển biến thực tiễn để khẳng định chất lượng đội ngũ, lấy sự bình yên và niềm tin của Nhân dân làm mục tiêu phấn đấu. Đó là yêu cầu xuyên suốt để xây dựng lực lượng Công an nhân dân thật sự trong sạch, vững mạnh, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, xứng đáng với vai trò nòng cốt trong sự nghiệp bảo vệ an ninh Tổ quốc, thực sự là chỗ dựa tin cậy của Đảng, Nhà nước và Nhân dân.

Phòng Kỹ thuật nghiệp vụ và Ngoại tuyến