Khi những biến đổi của thời đại đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức lãnh đạo

Trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng, công tác tư tưởng luôn giữ vai trò quan trọng trong tạo sự thống nhất về nhận thức, ý chí và hành động, góp phần thực hiện các mục tiêu chính trị của Đảng. Tuy nhiên, sự phát triển của internet, mạng xã hội, trí tuệ nhân tạo và các nền tảng truyền thông xuyên biên giới đang làm thay đổi sâu sắc môi trường thông tin và phương thức hình thành nhận thức xã hội.

Trong môi trường số, mỗi cá nhân không chỉ tiếp nhận mà còn có thể sản xuất, chia sẻ và bình luận thông tin. Các vấn đề kinh tế, xã hội, chính trị nhanh chóng trở thành chủ đề thảo luận rộng rãi, với nhiều nguồn tin và cách tiếp cận khác nhau, trong đó có thông tin sai lệch, thiếu kiểm chứng hoặc bị giả mạo.

Thực tiễn đó đòi hỏi công tác tư tưởng phải đổi mới cả về tư duy lãnh đạo, nội dung, phương pháp và khả năng dự báo, định hướng thông tin. Không chỉ chú trọng tuyên truyền chủ trương, chính sách, công tác tư tưởng còn phải tăng cường đối thoại, giải thích, tiếp nhận ý kiến và kịp thời giải quyết những vấn đề phát sinh.

Nghị quyết số 25-NQ/TW đã chỉ rõ những hạn chế trong công tác tư tưởng tại một số nơi như trách nhiệm của cấp ủy, người đứng đầu chưa được phát huy đầy đủ; phương thức hoạt động chậm đổi mới; năng lực dự báo, dẫn dắt nhận thức xã hội và tạo đồng thuận chưa đáp ứng yêu cầu. Đây là cơ sở để xác định rõ trách nhiệm, đổi mới phương thức lãnh đạo và nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện công tác tư tưởng trong tình hình mới.

Từ quản lý thông tin đến dẫn dắt nhận thức xã hội – Bước chuyển trong tư duy lãnh đạo

Nghị quyết số 25-NQ/TW xác định phương châm hành động “Chủ động - Sắc bén - Thuyết phục - Hiệu quả”, thể hiện yêu cầu đổi mới toàn diện công tác tư tưởng, từ nắm bắt, dự báo tình hình đến tổ chức thực hiện và đánh giá kết quả.

Theo đó, công tác tư tưởng phải chủ động nhận diện những vấn đề phát sinh, cung cấp thông tin chính xác, có cơ sở khoa học; tăng cường đối thoại, giải thích và thuyết phục bằng lý lẽ, thực tiễn. Hiệu quả không chỉ được đánh giá qua số lượng hoạt động tuyên truyền mà phải thể hiện bằng những chuyển biến thực chất trong nhận thức và hành động.

Điểm nổi bật của Nghị quyết là yêu cầu chuyển trọng tâm từ quản lý thông tin sang dẫn dắt nhận thức xã hội, củng cố niềm tin của Nhân dân, tạo đồng thuận và khơi dậy khát vọng phát triển đất nước.

Để thực hiện yêu cầu này, công tác tư tưởng cần gắn với quá trình xây dựng, ban hành và tổ chức thực hiện chủ trương, chính sách; chú trọng công khai, minh bạch thông tin, tiếp nhận ý kiến góp ý, phản biện xã hội và kịp thời giải quyết những khó khăn, vướng mắc của người dân.

Nghị quyết cũng nhấn mạnh việc kết hợp chặt chẽ giữa “xây” và “chống”, lấy “xây” làm gốc, “chống” là nhiệm vụ thường xuyên và thuyết phục là phương thức chủ đạo. Trong đó, cần phân biệt những ý kiến góp ý, phản biện chính sách hợp pháp với hành vi cố ý phát tán thông tin sai sự thật hoặc vi phạm pháp luật.

Như vậy, đổi mới phương thức lãnh đạo công tác tư tưởng không chỉ là thay đổi cách truyền tải thông tin mà còn nâng cao năng lực giải thích, đối thoại và tạo điều kiện để người dân hiểu, tham gia thực hiện chủ trương, chính sách.

Từ không gian thực đến không gian số – Mở rộng năng lực lãnh đạo trong môi trường mới

Nghị quyết số 25-NQ/TW đặt ra yêu cầu triển khai công tác tư tưởng đồng bộ trên không gian thực và không gian số, tăng cường ứng dụng dữ liệu, công nghệ trong nắm tình hình, phân tích, dự báo và cảnh báo sớm.

Trong bối cảnh thông tin lan truyền nhanh chóng, những vấn đề phát sinh tại cơ sở có thể thu hút sự quan tâm rộng rãi trên mạng xã hội. Ngược lại, thông tin thiếu kiểm chứng trên không gian mạng cũng có thể tác động đến tâm lý, nhận thức và hành vi trong đời sống thực. Vì vậy, công tác tư tưởng phải kết hợp chặt chẽ giữa nắm tình hình trực tiếp với theo dõi, phân tích thông tin trên các nền tảng số.

Nghị quyết yêu cầu phát huy hiệu quả dữ liệu, dự báo và cảnh báo sớm, bảo đảm kết quả phân tích được chuyển hóa thành quyết định lãnh đạo, chỉ đạo và những giải pháp cụ thể, có kiểm tra, đánh giá kết quả thực hiện.

Đến năm 2030, Nghị quyết đặt mục tiêu 100% cấp xã có lực lượng làm công tác tư tưởng, được kết nối với hệ thống thông tin nguồn; đồng thời xây dựng mạng lưới từ 15.000 đến 20.000 người có uy tín, người có ảnh hưởng tích cực tham gia công tác tư tưởng trên phạm vi cả nước.

Những mục tiêu này thể hiện định hướng mở rộng hệ thống thông tin cơ sở, phát huy vai trò của các chủ thể có khả năng kết nối cộng đồng, nâng cao hiệu quả cung cấp thông tin chính thống và tương tác với người dân.

Cùng với đó, việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và các công cụ số phải bảo đảm tính xác thực của thông tin, an toàn dữ liệu và trách nhiệm của con người trong kiểm tra, đánh giá. Công nghệ là công cụ hỗ trợ, không thay thế trách nhiệm lãnh đạo, chỉ đạo và năng lực đánh giá thực tiễn của đội ngũ cán bộ.

Trách nhiệm của cấp ủy, người đứng đầu – Khâu quyết định đưa chiến lược vào thực tiễn

Một trong những yêu cầu trọng tâm của Nghị quyết số 25-NQ/TW là nâng cao trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức đảng và người đứng đầu trong lãnh đạo, chỉ đạo công tác tư tưởng. Đây là nhiệm vụ thường xuyên của toàn Đảng và hệ thống chính trị, không chỉ thuộc trách nhiệm của cơ quan chuyên trách.

Theo đó, công tác tư tưởng phải gắn với thực hiện nhiệm vụ chính trị, trách nhiệm nêu gương và kết quả công tác của cơ quan, đơn vị. Nội dung lãnh đạo, chỉ đạo công tác tư tưởng được đưa vào kiểm điểm, đánh giá, xếp loại tổ chức đảng, đảng viên và cán bộ hằng năm.

Đặc biệt, Nghị quyết yêu cầu chuyển mạnh việc quán triệt nghị quyết từ truyền đạt một chiều sang trao đổi, đối thoại, giải thích và thuyết phục; gắn với chương trình hành động cụ thể theo nguyên tắc “6 rõ”: Rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, rõ thẩm quyền.

Tại cơ sở, công tác tư tưởng cần gắn với nắm bắt tâm tư, nguyện vọng, tiếp nhận, giải quyết các kiến nghị chính đáng của Nhân dân. Người đứng đầu phải phát huy trách nhiệm đối thoại, giải thích chính sách, chỉ đạo tháo gỡ khó khăn và công khai kết quả thực hiện theo quy định.

Hiệu quả công tác tư tưởng vì vậy phải được thể hiện bằng chất lượng lãnh đạo, điều hành, kết quả thực hiện nhiệm vụ và khả năng giải quyết những vấn đề phát sinh trong thực tiễn, thay vì chỉ dựa vào số lượng hội nghị, kế hoạch hay hoạt động tuyên truyền.

Từ yêu cầu bảo vệ nền tảng tư tưởng đến nhiệm vụ của lực lượng Công an nhân dân

Nghị quyết số 25-NQ/TW xác định bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch và bảo đảm an ninh tư tưởng là những nhiệm vụ quan trọng trong bối cảnh mới.

Đối với lực lượng Công an nhân dân, những định hướng này gắn với nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm an ninh mạng, an ninh chính trị nội bộ và phòng ngừa các hành vi vi phạm pháp luật trong lĩnh vực thông tin, truyền thông.

Trước sự phát triển của công nghệ số, các hành vi giả mạo tài liệu, phát tán thông tin sai sự thật, sử dụng trí tuệ nhân tạo để tạo hình ảnh, giọng nói giả hoặc xâm phạm dữ liệu, hệ thống thông tin đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực phòng ngừa, phát hiện, xác minh và xử lý.

Vì vậy, lực lượng Công an cần chủ động nắm tình hình, tăng cường phối hợp với các cơ quan chức năng, kịp thời phát hiện, xác minh, xử lý các hành vi vi phạm theo đúng căn cứ, thẩm quyền và trình tự pháp luật. Đồng thời, chú trọng giáo dục chính trị, tư tưởng, tăng cường kỷ luật phát ngôn, trách nhiệm nêu gương và văn hóa ứng xử trên không gian mạng của cán bộ, đảng viên.

Bên cạnh công tác đấu tranh, xử lý thông tin vi phạm, cần nâng cao chất lượng cung cấp thông tin chính thống, tăng cường giải thích chính sách, pháp luật và phản hồi kịp thời những vấn đề xã hội quan tâm. Việc phản bác thông tin sai lệch phải dựa trên chứng cứ xác thực, lập luận khoa học, đồng thời tôn trọng những ý kiến góp ý, phản biện chính sách hợp pháp.

Đối với báo chí Công an nhân dân, yêu cầu đặt ra là tiếp tục đổi mới nội dung, hình thức tuyên truyền, tăng cường các tác phẩm phân tích chính sách, phổ biến pháp luật, kiểm chứng thông tin và phản ánh những vấn đề thực tiễn. Qua đó, nâng cao tính chính xác, khách quan, sức thuyết phục của thông tin, góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và phục vụ nhiệm vụ bảo đảm an ninh, trật tự.

Đo hiệu quả bằng chuyển biến thực chất, lấy niềm tin của Nhân dân làm thước đo

Nghị quyết số 25-NQ/TW đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức đánh giá công tác tư tưởng theo hướng khoa học, khách quan và thực chất, không chỉ dựa vào số lượng hội nghị, tài liệu hay sản phẩm tuyên truyền.

Theo đó, cần chú trọng đo lường mức độ tiếp cận, hiểu và ghi nhớ thông tin chính thống; kết hợp điều tra xã hội học, đánh giá độc lập và các phương pháp phù hợp để xác định hiệu quả thực hiện. Kết quả đánh giá phải gắn với trách nhiệm của cấp ủy, người đứng đầu và việc phân bổ nguồn lực cho công tác tư tưởng.

Đặc biệt, hiệu quả cần được xem xét từ việc người dân có được tiếp cận thông tin kịp thời, chính xác; những vấn đề còn băn khoăn có được giải thích thỏa đáng; các kiến nghị chính đáng có được tiếp nhận, giải quyết và chất lượng phục vụ của cơ quan công quyền có được nâng cao hay không.

Nghị quyết xác định con người là trung tâm, đội ngũ cán bộ giữ vai trò then chốt và niềm tin của Nhân dân là thước đo cao nhất. Đây cũng là yêu cầu gắn công tác tư tưởng với xây dựng Đảng, hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước và chất lượng phục vụ Nhân dân.

Với tầm nhìn đến năm 2045 và xa hơn, Nghị quyết hướng tới xây dựng công tác tư tưởng trở thành năng lực nội sinh của Đảng và của cả dân tộc, chủ động thích ứng với những biến đổi của môi trường thông tin, góp phần củng cố nền tảng chính trị, tinh thần phục vụ phát triển đất nước.

Để hiện thực hóa mục tiêu đó, cùng với ứng dụng công nghệ hiện đại, cần xây dựng đội ngũ cán bộ làm công tác tư tưởng có bản lĩnh chính trị, trình độ chuyên môn, năng lực nghiên cứu, phân tích, dự báo, đối thoại và tinh thần trách nhiệm trước Nhân dân.

Nghị quyết số 25-NQ/TW đặt ra yêu cầu đổi mới toàn diện phương thức lãnh đạo công tác tư tưởng, từ tư duy đến hành động, từ tuyên truyền một chiều sang đối thoại, thuyết phục, từ xử lý tình huống sang chủ động dự báo, phòng ngừa. Hiệu quả thực hiện phải được kiểm chứng bằng những chuyển biến trong nhận thức, hành động, chất lượng giải quyết công việc và niềm tin của Nhân dân.

Đưa Nghị quyết vào cuộc sống không chỉ là đổi mới phương thức truyền đạt chủ trương, chính sách mà còn nâng cao năng lực lãnh đạo, tổ chức thực hiện và trách nhiệm đối với kết quả, góp phần tạo sự thống nhất trong Đảng, đồng thuận trong xã hội và động lực tinh thần cho sự phát triển bền vững của đất nước.

Phòng An ninh chính trị nội bộ