Môi trường mạng đòi hỏi cơ chế phát hiện, xác minh và phản ứng thông tin theo quy trình. (Hình minh họa )

4. Từ thực tiễn Công an nhân dân: Xây dựng "Thế trận lòng dân" trên không gian số

Đặc thù của Công an nhân dân là kết quả công tác xây dựng Đảng phải được thể hiện cụ thể trong chất lượng thực hiện nhiệm vụ bảo vệ an ninh, trật tự và phục vụ Nhân dân. Vì vậy, xây dựng “thế trận lòng dân” trên không gian số không thể chỉ dựa vào các sản phẩm truyền thông mà phải được bồi đắp từ thực tiễn công tác, từ chất lượng phục vụ và từ những trải nghiệm cụ thể của người dân khi tiếp xúc với cơ quan Công an: một thủ tục được giải quyết đúng quy định, đúng thời hạn; một phản ánh được tiếp nhận, xem xét nghiêm túc; một vụ việc được xử lý khách quan, có căn cứ; hay một quy định pháp luật được cán bộ giải thích rõ ràng, thấu đáo.

Ở chiều ngược lại, môi trường số cũng là một kênh quan trọng để cấp ủy, tổ chức đảng và cơ quan, đơn vị nắm bắt tình hình, tâm tư, phản ánh của xã hội. Không nên mặc nhiên đồng nhất mọi ý kiến trên mạng với thông tin tiêu cực hoặc sai lệch. Trong đó có thể có thông tin bịa đặt, xuyên tạc, thiếu kiểm chứng, nhưng cũng có thể có những phản ánh về hạn chế, bất cập cần được xem xét, kiểm tra. Vì vậy, cấp ủy và đơn vị chức năng cần có cơ chế tiếp nhận, sàng lọc và phân loại phù hợp: nội dung sai sự thật, xuyên tạc cần được xác minh và xử lý theo quy định; phản ánh có căn cứ cần được kiểm tra; những vấn đề cho thấy khoảng trống trong truyền thông chính sách cần được kịp thời bổ sung, giải thích; những phản ánh về thái độ, tác phong của cán bộ cần được xem xét nghiêm túc. Cách tiếp cận này giúp phát huy môi trường mạng như một nguồn thông tin tham khảo phục vụ công tác lãnh đạo, quản lý, nắm tình hình và tự kiểm tra từ cơ sở.

Một yêu cầu quan trọng khác là tăng cường sự phối hợp giữa cấp ủy, lực lượng chuyên môn và bộ phận tham mưu, thông tin, tuyên truyền. Nếu công tác thông tin chỉ được triển khai sau khi vụ việc đã trở nên phức tạp, việc xử lý có thể rơi vào thế bị động, chậm hoặc thiếu đầy đủ. Ngược lại, khi yêu cầu cung cấp thông tin được tính đến ngay trong quá trình xử lý vụ việc, cơ quan chức năng có điều kiện chủ động chuẩn bị nội dung, dữ kiện và phương án giải thích phù hợp với từng giai đoạn. Việc cung cấp thông tin phải bảo đảm thống nhất, chính xác, đúng thẩm quyền; đồng thời không làm ảnh hưởng đến yêu cầu nghiệp vụ, hoạt động điều tra, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, việc bảo vệ dữ liệu cá nhân, bí mật nhà nước và các loại thông tin được pháp luật bảo vệ.

Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo và công nghệ tạo sinh phát triển nhanh, nguy cơ xuất hiện hình ảnh, âm thanh, video và các nội dung giả mạo ngày càng đặt ra nhiều thách thức đối với công tác bảo đảm an ninh, trật tự và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Điều đó đòi hỏi khả năng phát hiện, xác minh nguồn tin và tổ chức phản ứng phải từng bước được chuẩn hóa thành quy trình, hạn chế phụ thuộc vào kinh nghiệm của từng cá nhân. Các đơn vị có thể nghiên cứu xây dựng tiêu chí nhận diện nội dung có dấu hiệu bất thường; quy trình chuyển thông tin đến bộ phận có chức năng kiểm chứng; cơ chế xác nhận nguồn thông tin chính thức; đồng thời xây dựng phương án thông tin kịp thời tới người dân khi xuất hiện nội dung giả mạo có nguy cơ gây ảnh hưởng đến an ninh, trật tự hoặc quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Song song với đó, cần tiếp tục đổi mới nội dung và phương thức tuyên truyền theo hướng tăng tính giải thích, cung cấp căn cứ và nâng cao sức thuyết phục. Trong môi trường số, thông tin chính thống sẽ dễ được tiếp nhận hơn khi người dân có điều kiện hiểu rõ, trong phạm vi pháp luật cho phép, vì sao một quy trình được thực hiện, căn cứ pháp lý là gì và trách nhiệm của các chủ thể liên quan được xác định như thế nào. Thông tin có căn cứ pháp lý, dữ liệu phù hợp và giải thích rõ ràng về trình tự xử lý thường tạo được sức thuyết phục cao hơn. Đây cũng là yêu cầu của công tác dân vận trong điều kiện mới: tôn trọng Nhân dân, lắng nghe Nhân dân, giải thích để Nhân dân hiểu và cung cấp thông tin đầy đủ, kịp thời trong phạm vi pháp luật quy định.

5. Năm giải pháp từ cơ sở để củng số "sức đề kháng" về chính trị, tư tưởng

Một là, đưa nội dung bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và kỹ năng số vào sinh hoạt chi bộ theo hướng thiết thực, gắn với tình huống cụ thể. Bên cạnh việc nghiên cứu, quán triệt văn bản, mỗi kỳ sinh hoạt có thể lựa chọn những vấn đề thực tiễn phù hợp để trao đổi về cách nhận diện dữ kiện, kiểm chứng nguồn tin, đánh giá nguy cơ của thông tin sai lệch, những yêu cầu khi phát ngôn và trách nhiệm của cán bộ, đảng viên trên không gian mạng. Sau sinh hoạt cần xác định rõ những vấn đề cần thực hiện, trách nhiệm của tập thể, cá nhân và yêu cầu kiểm tra kết quả. Qua đó, giáo dục chính trị, tư tưởng được gắn chặt hơn với nhiệm vụ công tác hằng ngày.

Hai là, tiếp tục cụ thể hóa chuẩn mực ứng xử trên môi trường số đối với cán bộ, đảng viên phù hợp với quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước và điều lệnh Công an nhân dân. Những yêu cầu cơ bản cần được quán triệt rõ như không phát tán thông tin chưa được kiểm chứng; không tự ý cung cấp, bình luận về vụ việc thuộc phạm vi công tác khi chưa được phép; không sử dụng ngôn ngữ thiếu chuẩn mực, xúc phạm tổ chức, cá nhân; tôn trọng quyền, lợi ích hợp pháp và dữ liệu cá nhân của người khác; chủ động báo cáo khi phát hiện nội dung giả mạo liên quan đến cơ quan, đơn vị; kịp thời đính chính khi phát hiện thông tin do mình cung cấp hoặc chia sẻ không chính xác. Chuẩn mực càng cụ thể thì việc tự giác chấp hành cũng như công tác kiểm tra, giám sát càng có cơ sở.

Ba là, xây dựng quy trình phát hiện và xử lý thông tin theo nhiều cấp độ. Trước hết là phát hiện, tiếp nhận và xác minh; tiếp đó là đánh giá nội dung, mức độ ảnh hưởng và nguy cơ; trên cơ sở đó lựa chọn phương án phù hợp như cung cấp thông tin chính thức, giải thích, đính chính, kiến nghị xử lý hoặc chuyển cơ quan có thẩm quyền khi phát hiện dấu hiệu vi phạm pháp luật. Không phải mọi ý kiến phê bình hoặc thông tin bất lợi đều cần phản ứng công khai; việc xử lý phải dựa vào tính chất, mức độ, phạm vi tác động và yêu cầu thực tiễn. Một quy trình rõ ràng sẽ góp phần hạn chế cả tình trạng chậm cung cấp thông tin lẫn phản ứng thiếu thận trọng.

Bốn là, coi chất lượng thực hiện nhiệm vụ, hiệu quả giải quyết công việc và phản hồi của Nhân dân là những căn cứ thực tiễn quan trọng để đánh giá chất lượng hoạt động của tổ chức và đội ngũ cán bộ, đảng viên. Hoạt động tuyên truyền chỉ tạo được sức thuyết phục bền vững khi phù hợp với thực tiễn. Vì vậy, cấp ủy cần quan tâm gắn công tác xây dựng Đảng với chất lượng giải quyết thủ tục hành chính, tiếp nhận và xử lý kiến nghị, tiến độ công tác, tinh thần phục vụ Nhân dân và việc chấp hành kỷ luật, kỷ cương. Những dữ liệu này, khi được thu thập khách quan, tổng hợp chính xác và công bố trong phạm vi phù hợp, vừa phục vụ công tác lãnh đạo, quản lý nội bộ, vừa cung cấp cơ sở thực tiễn cho công tác thông tin, tuyên truyền.

Năm là, tăng cường tự phê bình và phê bình, phát huy tinh thần tự soi, tự sửa; đồng thời khuyến khích, bảo vệ cán bộ, đảng viên có tinh thần trách nhiệm, đấu tranh xây dựng và phản ánh trung thực những hạn chế, khuyết điểm theo đúng nguyên tắc, quy định. “Sức đề kháng” về chính trị, tư tưởng không đồng nghĩa với né tránh hoặc che giấu những tồn tại, yếu kém. Một tổ chức đảng vững mạnh phải có khả năng chủ động phát hiện khuyết điểm, kịp thời khắc phục hạn chế, xử lý sai phạm theo quy định và rút kinh nghiệm nghiêm túc. Khi những ý kiến xây dựng có căn cứ được tôn trọng, xem xét và xử lý đúng nguyên tắc, tổ chức sẽ tăng cường được khả năng tự điều chỉnh, góp phần phòng ngừa suy thoái và củng cố sự thống nhất giữa lời nói với hành động, giữa tuyên truyền với thực tiễn.

6. Giữ vững niềm tin bằng sức thuyết phục của thực tiễn

Không gian mạng làm cho thông tin lan truyền nhanh hơn, đồng thời cũng khiến hoạt động của các cơ quan nhà nước và hành vi thực thi công vụ được xã hội quan tâm, theo dõi nhiều hơn. Đây vừa là yêu cầu đặt ra đối với mỗi tổ chức, mỗi cán bộ, đảng viên, vừa tạo điều kiện để những kết quả tích cực, cách làm hiệu quả và tinh thần tận tụy phục vụ Nhân dân được lan tỏa rộng rãi. Điều đó càng đòi hỏi hoạt động công vụ phải đúng pháp luật, chuẩn mực, trách nhiệm và ngày càng chuyên nghiệp.

Từ ba dạng diễn giải được phân tích trong bài có thể thấy, nhận thức sai lệch không chỉ có thể hình thành từ những thông tin hoàn toàn bịa đặt mà còn từ việc tách dữ kiện khỏi bối cảnh, thay thế quá trình kiểm chứng bằng suy đoán hoặc lấy hiện tượng cá biệt để đưa ra kết luận khái quát. Do đó, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian số đòi hỏi phải đồng thời nâng cao khả năng phát hiện, kiểm chứng, giải thích thông tin và không ngừng củng cố chất lượng của tổ chức, đội ngũ cán bộ cũng như các quy trình thực thi nhiệm vụ.

Đối với các tổ chức đảng trong Công an nhân dân, nhiệm vụ đó gắn trực tiếp với yêu cầu xây dựng lực lượng Công an nhân dân thật sự trong sạch, vững mạnh, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại; giữ nghiêm kỷ luật, kỷ cương; đề cao trách nhiệm nêu gương; nâng cao chất lượng phục vụ Nhân dân và chủ động thích ứng với những biến đổi của môi trường số. Mỗi tổ chức cơ sở đảng vững mạnh, mỗi cán bộ, đảng viên chuẩn mực, mỗi vụ việc được giải quyết khách quan, đúng pháp luật và mỗi thông tin được cung cấp kịp thời, chính xác đều góp phần củng cố niềm tin bằng những kết quả thực tiễn cụ thể.

Giải Búa liềm vàng lần thứ XI được đặt trong bối cảnh năm đầu triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, khi công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng và nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền, hiệu lực, hiệu quả tổ chức thực hiện tiếp tục đặt ra những yêu cầu cao. Từ góc nhìn đó, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian số không chỉ là nhiệm vụ của công tác thông tin, tuyên truyền mà có quan hệ trực tiếp với năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức đảng, phẩm chất của đội ngũ cán bộ, đảng viên và khả năng củng cố niềm tin từ cơ sở.

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ là nhận diện và đấu tranh, phản bác cái sai; điều có ý nghĩa căn cơ, lâu dài là làm cho những giá trị đúng đắn được thể hiện bằng cơ sở lý luận, căn cứ pháp lý, dữ kiện xác thực và kết quả thực tiễn. Khi tổ chức đảng thực sự trong sạch, vững mạnh; cán bộ, đảng viên gần dân, trọng dân, có trách nhiệm với Nhân dân, chấp hành nghiêm kỷ luật và pháp luật; khi thông tin chính thống được cung cấp kịp thời, rõ ràng, có căn cứ và đúng thẩm quyền, niềm tin xã hội sẽ được củng cố trên nền tảng ngày càng vững chắc. Đó cũng chính là “sức đề kháng” cần được bồi đắp từ mỗi tổ chức cơ sở đảng, mỗi cơ quan, đơn vị và mỗi cán bộ, đảng viên trong kỷ nguyên số.

TÀI LIỆU THAM KHẢO CHÍNH

1. Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, công bố ngày 06/02/2026 trên Cổng Thông tin điện tử Chính phủ và Cổng Thông tin điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam.

2. Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng; Phụ lục về tổng kết công tác xây dựng Đảng nhiệm kỳ Đại hội XIII và phương hướng, nhiệm vụ, giải pháp công tác xây dựng Đảng nhiệm kỳ Đại hội XIV.

3. Thông tin phát động Giải báo chí toàn quốc về xây dựng Đảng (Búa liềm vàng) lần thứ XI - năm 2026, Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, ngày 03/02/2026.

4. Bản thảo “Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trước sự xuyên tạc nhằm vào lực lượng Công an nhân dân” do tác giả cung cấp; các luận điểm về cắt ghép thông tin, cá nhân hóa quyền lực, suy diễn từ vụ việc cụ thể và khuếch đại hiện tượng cá biệt được kế thừa, biên tập và chuyển trọng tâm sang công tác xây dựng Đảng.

(Hết)

Phòng Cảnh sát hình sự