Những năm gần đây, cùng với việc đẩy mạnh cải cách hành chính, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh và khuyến khích phát triển kinh tế tư nhân, nhiều tổ chức, cá nhân đã lựa chọn thành lập doanh nghiệp để mở rộng hoạt động sản xuất, kinh doanh. Tại tỉnh Lâm Đồng, với tiềm năng phát triển trong các lĩnh vực nông nghiệp, công nghiệp, du lịch, thương mại, dịch vụ và bất động sản, nhu cầu thành lập mới, mở rộng quy mô và hợp tác kinh doanh của các doanh nghiệp ngày càng đa dạng.
Tuy nhiên, trong giai đoạn đầu hoạt động, một số doanh nghiệp còn hạn chế về kinh nghiệm quản trị, chưa có bộ phận chuyên trách pháp lý, kế toán và công nghệ thông tin, dẫn đến nguy cơ bị các đối tượng lừa đảo lợi dụng, nhất là trong quá trình thực hiện các giao dịch điện tử, thủ tục về thuế, hóa đơn, ngân hàng và ký kết hợp đồng với đối tác.
Một trong những thủ đoạn phổ biến là giả danh cán bộ cơ quan nhà nước hoặc đơn vị được ủy quyền hỗ trợ doanh nghiệp. Sau khi doanh nghiệp được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, các đối tượng có thể khai thác thông tin công khai như tên doanh nghiệp, mã số thuế, địa chỉ, người đại diện theo pháp luật để tiếp cận qua điện thoại, thư điện tử hoặc mạng xã hội.
Các đối tượng tự xưng là cán bộ cơ quan thuế, cơ quan đăng ký kinh doanh hoặc nhân viên hỗ trợ thủ tục hành chính, thông báo doanh nghiệp cần khẩn trương cập nhật thông tin, bổ sung hồ sơ, đăng ký tài khoản hoặc nộp một khoản phí để tránh bị xử phạt. Để tạo lòng tin, chúng sử dụng hình ảnh biểu trưng của cơ quan nhà nước, văn bản giả mạo, số điện thoại có tên hiển thị dễ gây nhầm lẫn hoặc gửi đường dẫn đến các website được thiết kế gần giống cổng thông tin chính thức. Thủ đoạn này thường lợi dụng tâm lý lo ngại vi phạm pháp luật của người mới thành lập doanh nghiệp để yêu cầu thực hiện các giao dịch không đúng quy định.

Thượng tá Lê Tiến Thịnh, Đội trưởng Đội An ninh giao thông - xây dựng, Phòng An ninh kinh tế tuyên truyền, hướng dẫn doanh nghiệp nâng cao cảnh giác trước các thủ đoạn lừa đảo trong hoạt động sản xuất, kinh doanh
Bên cạnh việc giả danh cơ quan chức năng, các đối tượng còn lợi dụng nhu cầu sử dụng dịch vụ của doanh nghiệp mới thành lập để chiếm đoạt tài sản, thông tin và dữ liệu kinh doanh. Một số đối tượng mời chào cung cấp chữ ký số, hóa đơn điện tử, phần mềm kế toán, dịch vụ kê khai thuế, bảo hiểm xã hội hoặc hỗ trợ hoàn thiện thủ tục pháp lý với mức phí hấp dẫn. Chúng tự nhận là đơn vị liên kết với cơ quan quản lý nhà nước, yêu cầu doanh nghiệp sử dụng dịch vụ được chỉ định hoặc thanh toán những khoản phí không đúng quy định. Sau khi nhận tiền, các đối tượng không thực hiện cam kết, cung cấp dịch vụ không có giá trị sử dụng hoặc tiếp tục yêu cầu doanh nghiệp thanh toán thêm các khoản chi phí khác.
Một thủ đoạn khác là giả mạo thư điện tử, tin nhắn của ngân hàng, cơ quan thuế hoặc nhà cung cấp dịch vụ để dụ dỗ doanh nghiệp truy cập đường dẫn, tải tệp đính kèm hoặc cài đặt ứng dụng không rõ nguồn gốc. Qua đó, các đối tượng tìm cách đánh cắp mật khẩu, mã xác thực một lần (OTP), thông tin tài khoản ngân hàng và dữ liệu nội bộ nhằm thực hiện các giao dịch trái phép.
Đặc biệt, doanh nghiệp cần cảnh giác trước những lời mời cho thuê, cho mượn tư cách pháp nhân, tài khoản ngân hàng, chữ ký số hoặc đứng tên ký hợp đồng, xuất hóa đơn, nhận và chuyển tiền hộ để hưởng thù lao. Những giao dịch này có thể bị lợi dụng để mua bán hóa đơn trái phép, hợp thức hóa chứng từ, che giấu nguồn gốc tài sản hoặc phục vụ các hoạt động vi phạm pháp luật khác.
Việc thiếu kiểm tra, xác minh thông tin, sử dụng dịch vụ không rõ nguồn gốc hoặc tham gia các giao dịch không minh bạch có thể khiến doanh nghiệp bị thiệt hại về tài sản, uy tín, lộ lọt dữ liệu và phát sinh trách nhiệm pháp lý. Vì vậy, doanh nghiệp cần phân biệt rõ nghĩa vụ pháp lý bắt buộc với các dịch vụ hỗ trợ tự nguyện, thận trọng khi cung cấp thông tin, thực hiện thanh toán và hợp tác với những tổ chức, cá nhân chưa được xác minh đầy đủ.

Cán bộ Phòng An ninh kinh tế xác minh thông tin giao dịch đáng ngờ, góp phần phòng ngừa, phát hiện các hành vi vi phạm pháp luật trong hoạt động kinh tế
Trước những phương thức, thủ đoạn trên, Phòng An ninh kinh tế Công an tỉnh Lâm Đồng khuyến cáo các doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp mới thành lập, chủ động tìm hiểu các quy định pháp luật liên quan đến đăng ký kinh doanh, thuế, kế toán, hóa đơn điện tử, bảo hiểm xã hội và những nghĩa vụ phát sinh trong quá trình hoạt động; đồng thời nâng cao cảnh giác trước các yêu cầu cung cấp thông tin, cập nhật hồ sơ hoặc thanh toán những khoản phí không rõ ràng.
Khi nhận được cuộc gọi, tin nhắn, thư điện tử từ người tự xưng là cán bộ cơ quan nhà nước hoặc đơn vị cung cấp dịch vụ, doanh nghiệp cần kiểm tra, xác minh thông tin qua các kênh liên hệ chính thức, gồm cổng thông tin điện tử, số điện thoại và đầu mối liên hệ của cơ quan, tổ chức có liên quan. Tuyệt đối không chuyển tiền hoặc cung cấp thông tin cá nhân, tài khoản ngân hàng khi chưa xác định được tính chính xác của yêu cầu.
Trong hoạt động hợp tác kinh doanh, doanh nghiệp cần thẩm định kỹ thông tin pháp lý, năng lực của đối tác, nội dung hợp đồng và điều kiện thanh toán; xây dựng quy trình kiểm soát tài chính chặt chẽ, đặc biệt đối với các giao dịch có giá trị lớn hoặc phát sinh yêu cầu thay đổi tài khoản thụ hưởng, chuyển tiền khẩn cấp.
Bên cạnh đó, cần chú trọng bảo vệ dữ liệu nội bộ, sử dụng mật khẩu đủ mạnh, kích hoạt xác thực nhiều lớp, phân quyền quản lý tài khoản và chữ ký số phù hợp; không chia sẻ mã OTP, thông tin đăng nhập, khóa bí mật chữ ký số hoặc cài đặt phần mềm không rõ nguồn gốc. Đồng thời, thường xuyên tuyên truyền, hướng dẫn nhân viên nhận diện các thủ đoạn lừa đảo, nâng cao ý thức bảo mật thông tin trong quá trình xử lý hồ sơ và thực hiện giao dịch điện tử.
Khi phát hiện dấu hiệu nghi vấn hoặc trở thành nạn nhân của hành vi lừa đảo, doanh nghiệp cần nhanh chóng dừng giao dịch, liên hệ ngân hàng để đề nghị hỗ trợ xử lý, đồng thời lưu giữ đầy đủ thông tin, tài liệu, chứng từ có liên quan và kịp thời trình báo cơ quan Công an nơi gần nhất để được tiếp nhận, giải quyết theo quy định.
Phòng An ninh kinh tế