Bước vào kỷ nguyên phát triển mới, bảo vệ an ninh quốc gia không chỉ là giữ vững những thành quả đã giành được, mà còn phải bảo vệ môi trường hòa bình, ổn định, tiềm lực, nguồn lực, không gian và cơ hội phát triển; chủ động kiến tạo những điều kiện an ninh thuận lợi để hiện thực hóa khát vọng xây dựng một Việt Nam hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc.

Từ giá trị trường tồn của mùa Thu độc lập đến yêu cầu bảo vệ quyền phát triển của dân tộc

Có những thời khắc càng lùi xa trong lịch sử càng cho thấy tầm vóc lớn lao và sức sống trường tồn. Mùa Thu năm 1945 là một thời khắc như thế.

Ngày 02/9/1945, tại Quảng trường Ba Đình lịch sử, Chủ tịch Hồ Chí Minh thay mặt Chính phủ lâm thời đọc bản Tuyên ngôn Độc lập, trịnh trọng tuyên bố trước quốc dân và thế giới sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Từ thời khắc ấy, một dân tộc từng chịu ách nô lệ đã đứng lên khẳng định quyền độc lập, quyền tự do và quyền tự quyết định vận mệnh của mình. Đó không chỉ là sự ra đời của một Nhà nước mới mà sâu xa hơn là sự thay đổi căn bản địa vị chính trị của cả dân tộc: Nhân dân từ thân phận nô lệ trở thành người làm chủ đất nước; Việt Nam từ một nước thuộc địa trở thành một quốc gia độc lập.

Hơn tám thập niên nhìn lại, giá trị lớn lao của Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 02/9 không chỉ thuộc về lịch sử. Từ mùa Thu ấy đã hình thành một chân lý có ý nghĩa xuyên suốt đối với hành trình dựng nước và giữ nước của dân tộc: độc lập, tự do là điều kiện tiên quyết để một dân tộc tồn tại, phát triển và tự quyết định tương lai của mình.

Ngày nay, khi đất nước hội nhập quốc tế sâu rộng, nội hàm của độc lập, tự chủ cũng được mở rộng. Độc lập không chỉ là giữ vững chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ mà còn là khả năng duy trì quyền tự chủ chiến lược, tự chủ trong lựa chọn con đường phát triển; nâng cao sức chống chịu và năng lực tự chủ của nền kinh tế; làm chủ những công nghệ cốt lõi, dữ liệu, năng lượng, nguồn nhân lực và các nguồn lực chiến lược của quốc gia.

An ninh cũng không chỉ được hiểu là trạng thái không có chiến tranh, xung đột hay hoạt động phá hoại trực tiếp, mà còn là khả năng bảo đảm cho hệ thống chính trị vận hành ổn định, xã hội phát triển lành mạnh, nền kinh tế an toàn, người dân được sống bình yên và đất nước đủ sức ứng phó trước những cú sốc, biến động từ bên ngoài.

Chính sự thay đổi đó đặt nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia trước những yêu cầu mới.

Thế giới đang chứng kiến những biến chuyển sâu sắc; cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn diễn biến phức tạp; các vấn đề an ninh truyền thống và phi truyền thống đan xen; xung đột cục bộ, cạnh tranh kinh tế, công nghệ, dữ liệu, năng lượng, chuỗi cung ứng ngày càng gay gắt. Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và các công nghệ mới tạo ra những động lực phát triển chưa từng có, đồng thời làm xuất hiện nhiều nguy cơ an ninh mới. Ranh giới giữa an ninh bên trong và bên ngoài, giữa không gian thực và không gian mạng, giữa kinh tế và an ninh, giữa phát triển và bảo vệ ngày càng có sự giao thoa chặt chẽ.

Trong bối cảnh đó, vấn đề đặt ra không chỉ là làm thế nào bảo vệ những thành quả mà dân tộc đã giành được, mà còn là làm thế nào bảo vệ quyền phát triển, không gian phát triển và những cơ hội tương lai của đất nước.

Đó chính là điểm gặp nhau giữa giá trị lịch sử của mùa Thu độc lập và yêu cầu bảo vệ an ninh quốc gia trong kỷ nguyên mới.

Nếu thế hệ cha anh giành độc lập để dân tộc có quyền quyết định tương lai thì trách nhiệm của thế hệ hôm nay là giữ vững nền độc lập ấy, đồng thời tạo dựng những điều kiện cần thiết để đất nước có đủ sức mạnh, tiềm lực và vị thế hiện thực hóa tương lai mà dân tộc đã lựa chọn.

Bác Hồ đọc bản Tuyên ngôn độc lập (Nguồn: CAND.vn.com)

Giữ vững an ninh quốc gia - từ bảo vệ phát triển đến kiến tạo điều kiện cho phát triển

Trong tư duy truyền thống, bảo vệ an ninh thường được tiếp cận chủ yếu dưới góc độ phòng ngừa, phát hiện, đấu tranh làm thất bại các âm mưu, hoạt động xâm phạm an ninh quốc gia, bảo vệ Nhà nước, chế độ và cuộc sống bình yên của Nhân dân. Những chức năng cơ bản ấy vẫn giữ nguyên giá trị. Tuy nhiên, trước yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới, tư duy về an ninh quốc gia cần được mở rộng: an ninh không chỉ bảo vệ phát triển mà còn phải trở thành một trong những điều kiện trực tiếp kiến tạo phát triển.

Một quốc gia muốn thu hút và sử dụng hiệu quả các nguồn lực đầu tư cần có môi trường chính trị, xã hội ổn định. Một nền kinh tế muốn phát triển nhanh và bền vững phải bảo đảm an ninh kinh tế, tài chính, tiền tệ, năng lượng, nguồn nước, chuỗi cung ứng và nguồn nhân lực. Một quốc gia muốn phát triển kinh tế số, xã hội số phải đủ năng lực bảo vệ dữ liệu, hạ tầng số, hệ thống thông tin quan trọng và chủ quyền quốc gia trên không gian mạng. Đổi mới sáng tạo chỉ có thể phát huy đầy đủ giá trị khi con người, doanh nghiệp và các chủ thể sáng tạo được hoạt động trong môi trường an toàn, minh bạch, ổn định.

Như vậy, an ninh và phát triển không phải hai lĩnh vực tách biệt. An ninh tạo tiền đề cho phát triển; phát triển tạo thêm tiềm lực cho an ninh. Không có môi trường an ninh, an toàn, thành quả phát triển có thể bị tổn thương; ngược lại, nếu tư duy bảo vệ an ninh không theo kịp yêu cầu phát triển, khả năng khai thác nguồn lực và cơ hội của đất nước cũng có thể bị ảnh hưởng.

Từ đó đặt ra yêu cầu chuyển mạnh từ tư duy thụ động đối phó với nguy cơ sang chủ động quản trị nguy cơ, từ “bảo vệ an ninh cho phát triển” sang “kiến tạo an ninh để phát triển”. Kiến tạo an ninh trước hết là chủ động nhận diện những điều kiện an ninh mà đất nước cần có trong tương lai; đánh giá tác động an ninh ngay từ quá trình xây dựng chiến lược, quy hoạch, chính sách và các dự án phát triển quan trọng; phát hiện sớm những điểm nghẽn, nguy cơ có thể ảnh hưởng tới lợi ích quốc gia - dân tộc, từ đó tham mưu giải pháp phòng ngừa, hóa giải trước khi nguy cơ chuyển hóa thành thách thức trực tiếp.

Tư duy ấy cũng đòi hỏi mở rộng tầm nhìn về không gian bảo vệ Tổ quốc. Một cuộc tấn công mạng được thực hiện từ bên ngoài lãnh thổ có thể ngay lập tức tác động tới hạ tầng thiết yếu trong nước. Một cuộc khủng hoảng kinh tế, tài chính hay năng lượng ở bên ngoài có thể nhanh chóng truyền dẫn vào nền kinh tế. Một thông tin giả có thể vượt qua mọi đường biên địa lý, lan truyền tới hàng triệu người chỉ trong thời gian rất ngắn. Trí tuệ nhân tạo tạo sinh làm gia tăng khả năng sản xuất hình ảnh, âm thanh, video giả mạo tinh vi, đặt ra những thách thức mới đối với bảo vệ an ninh chính trị nội bộ, an ninh tư tưởng, an ninh thông tin và niềm tin xã hội.

Bởi vậy, bảo vệ an ninh quốc gia không thể chờ đến khi nguy cơ biểu hiện thành vụ việc mới xử lý. Phòng ngừa phải trở thành phương thức chủ đạo; dự báo chiến lược phải thực sự đi trước một bước; công tác tham mưu phải có khả năng nhìn thấy những vấn đề của ngày mai từ những tín hiệu của hôm nay. Những nhân tố có thể dẫn tới mất an ninh phải được phát hiện từ sớm, nhận diện từ xa, xử lý từ cơ sở và giải quyết ngay từ khi mới hình thành.

Đó cũng chính là chiều sâu của tư duy bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa trong điều kiện mới.

Giữ vững “bên trong”, xây chắc “thế trận lòng dân” - nền tảng của an ninh quốc gia bền vững

Trong một thế giới mà các thách thức an ninh ngày càng xuyên quốc gia và đa chiều, điều quyết định khả năng đứng vững của mỗi quốc gia trước hết vẫn là sức mạnh nội sinh.

Một đất nước có hệ thống chính trị vững mạnh, nền kinh tế có sức chống chịu cao, xã hội đồng thuận, kỷ cương được giữ vững và Nhân dân tin tưởng sẽ có “sức đề kháng” lớn trước những tác động bất lợi từ bên ngoài. Ngược lại, những hạn chế, yếu kém, mâu thuẫn, bức xúc bên trong nếu không được nhận diện và giải quyết kịp thời có thể trở thành điểm yếu để các thế lực thù địch, phản động và các loại tội phạm lợi dụng.

Vì vậy, bảo vệ an ninh quốc gia trong tình hình mới phải đặc biệt coi trọng yêu cầu giữ vững “bên trong” để chủ động ứng phó với tác động từ “bên ngoài”.

“Bên trong” là sự vững mạnh của Đảng và hệ thống chính trị; là hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước; là kỷ luật, kỷ cương; là chất lượng đội ngũ cán bộ; là năng lực tự chủ và sức chống chịu của nền kinh tế; là khả năng làm chủ khoa học - công nghệ và những nguồn lực chiến lược. Nhưng sâu xa nhất, nền tảng của “bên trong” chính là lòng dân.

Thực tiễn lịch sử cách mạng Việt Nam đã chứng minh: khi ý Đảng hòa quyện với lòng dân, khi Nhân dân tin tưởng và đồng hành với Đảng, Nhà nước thì đó là nguồn sức mạnh to lớn để đất nước vượt qua mọi khó khăn, thử thách. Vì vậy, “thế trận lòng dân” không phải một khái niệm trừu tượng mà được hình thành từ hiệu quả quản trị quốc gia, từ những chính sách hợp lòng dân, từ việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân; từ từng vụ việc được giải quyết khách quan, thấu tình, đạt lý; từ thái độ phục vụ và hành vi ứng xử của mỗi cán bộ trong hệ thống chính trị.

Nhìn từ góc độ an ninh quốc gia, những biểu hiện quan liêu, tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, xa dân, vô cảm trước khó khăn, bức xúc của Nhân dân không chỉ làm giảm hiệu quả quản lý nhà nước mà còn có thể tác động đến niềm tin xã hội, tạo ra những “khoảng trống” để các đối tượng xấu lợi dụng xuyên tạc, kích động, chia rẽ.

Điều này càng rõ nét trong không gian mạng. Các thế lực thù địch, phản động, phần tử cơ hội chính trị thường lợi dụng những vấn đề phức tạp, những vụ việc đang được dư luận quan tâm để bóp méo bản chất, quy kết sai lệch, xuyên tạc đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; kích động tâm lý bất mãn, chia rẽ Đảng với Nhân dân, phá hoại khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Đặc biệt, vào những dịp kỷ niệm các sự kiện lịch sử trọng đại như Cách mạng Tháng Tám, Quốc khánh 02/9, các hoạt động xuyên tạc lịch sử, phủ nhận thành quả cách mạng, hạ thấp ý nghĩa của độc lập dân tộc có thể gia tăng với nhiều phương thức tinh vi.

Đấu tranh với những hoạt động đó không chỉ nhằm bảo vệ sự thật lịch sử mà còn là bảo vệ nền tảng tinh thần, niềm tin và sức mạnh đoàn kết của dân tộc.

Tuy nhiên, trong môi trường truyền thông mới, đấu tranh không thể chỉ dừng ở “phản bác”. Nếu thông tin chính thống luôn đi sau thông tin sai lệch thì hiệu quả định hướng sẽ bị hạn chế. Vì vậy, cần chuyển mạnh sang tư duy chủ động chiếm lĩnh không gian thông tin, cung cấp thông tin chính xác, kịp thời, thuyết phục; đa dạng hóa các sản phẩm truyền thông; sử dụng ngôn ngữ, phương thức tiếp cận phù hợp với từng nhóm công chúng, nhất là thế hệ trẻ.

Điều quan trọng là làm cho mỗi người hiểu rằng độc lập không phải khái niệm chỉ thuộc về lịch sử. Độc lập hiện diện trong cuộc sống hòa bình hôm nay; trong quyền được học tập, lao động, sáng tạo và theo đuổi ước mơ; trong khả năng đất nước tự quyết định con đường phát triển; trong quyền của mỗi công dân được sống và cống hiến dưới lá cờ của một quốc gia độc lập, có chủ quyền.

Khi giá trị của độc lập được nhận thức bằng cả lý trí, tình cảm và trách nhiệm công dân, mỗi người dân sẽ trở thành một “điểm tựa” của thế trận an ninh nhân dân, góp phần hình thành nền an ninh quốc gia bền vững từ cơ sở.

Toàn cảnh Lễ Tuyên ngôn độc lập 2/9/1945 (Nguồn: CAND.com.vn)

Công an nhân dân chủ động bảo vệ an ninh quốc gia, góp phần kiến tạo tương lai đất nước

Sự ra đời, chiến đấu và trưởng thành của lực lượng Công an nhân dân gắn liền với hành trình bảo vệ thành quả của Cách mạng Tháng Tám và Nhà nước cách mạng.

Ngay sau khi chính quyền cách mạng được thành lập, các tổ chức tiền thân của Công an nhân dân đã thực hiện nhiệm vụ bảo vệ chính quyền non trẻ, đấu tranh với các hoạt động chống phá, bảo vệ nền độc lập mà Nhân dân vừa giành được. Trải qua hơn tám thập niên xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, dưới sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng, sự quản lý thống nhất của Nhà nước và sự đùm bọc, giúp đỡ của Nhân dân, lực lượng Công an nhân dân luôn giữ vai trò nòng cốt trong bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội.

Bước vào kỷ nguyên phát triển mới, yêu cầu đối với lực lượng Công an không chỉ cao hơn mà còn toàn diện hơn.

Trước hết, phải tiếp tục giữ vững vai trò “lá chắn” bảo vệ Đảng, Nhà nước, Nhân dân và chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ, lợi ích quốc gia - dân tộc; tuyệt đối không để bị động, bất ngờ về chiến lược; không để hình thành các “điểm nóng” phức tạp về an ninh, trật tự; bảo vệ vững chắc an ninh chính trị nội bộ, an ninh kinh tế, an ninh mạng, an ninh xã hội và các lĩnh vực an ninh mới nổi.

Cùng với vai trò “lá chắn”, Công an nhân dân phải ngày càng thể hiện rõ hơn vai trò chủ động tham mưu, kiến tạo môi trường an ninh phục vụ phát triển. Công tác bảo đảm an ninh phải được tiến hành ngay từ quá trình xây dựng và thực hiện các chiến lược, chính sách, chương trình, dự án phát triển lớn; kịp thời phát hiện những vấn đề có thể ảnh hưởng đến an ninh quốc gia để tham mưu cấp có thẩm quyền giải quyết hài hòa giữa yêu cầu phát triển và bảo đảm an ninh.

Điều đó đặt ra yêu cầu tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tư duy công tác Công an: từ xử lý vụ việc sang quản trị nguy cơ; từ phản ứng với tình huống sang chủ động dự báo tình huống; từ bảo vệ từng lĩnh vực riêng lẻ sang tiếp cận an ninh quốc gia tổng thể; từ phương thức công tác truyền thống sang kết hợp chặt chẽ nghiệp vụ với dữ liệu, khoa học - công nghệ và tư duy chiến lược.

Trong kỷ nguyên số, yêu cầu ấy càng trở nên cấp thiết. Không thể bảo vệ một xã hội số chỉ bằng công cụ của thời kỳ tiền số hóa; không thể ứng phó hiệu quả với các nguy cơ được tạo ra bởi trí tuệ nhân tạo nếu không có năng lực nghiên cứu, ứng dụng và làm chủ trí tuệ nhân tạo; không thể bảo vệ an ninh dữ liệu nếu thiếu năng lực quản trị, phân tích và khai thác dữ liệu. Vì vậy, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải thực sự trở thành những động lực nâng cao năng lực bảo vệ an ninh quốc gia.

Cùng với đó, yếu tố con người vẫn giữ vai trò quyết định. Người cán bộ Công an trong tình hình mới không chỉ cần bản lĩnh chính trị vững vàng và tinh thông nghiệp vụ mà còn phải có tư duy chiến lược, kiến thức liên ngành về kinh tế, pháp luật, khoa học - công nghệ, truyền thông, tâm lý xã hội và quốc tế; có khả năng nhận diện những tác động an ninh từ các vấn đề phát triển. Quan trọng hơn, mỗi cán bộ, chiến sĩ phải thực sự gần dân, trọng dân, hiểu dân, học dân và có trách nhiệm với Nhân dân, bởi niềm tin của Nhân dân chính là nguồn lực đặc biệt của sự nghiệp bảo vệ an ninh, trật tự.

Hơn tám thập niên trước, thế hệ cha ông đứng trước câu hỏi lịch sử: làm thế nào để giành lại độc lập cho dân tộc? Hôm nay, trong một hoàn cảnh hoàn toàn khác, câu hỏi đặt ra là làm thế nào để chuyển hóa nền độc lập đã phải đánh đổi bằng biết bao hy sinh thành sức mạnh đưa Việt Nam phát triển hùng cường, thịnh vượng và hạnh phúc?

Câu trả lời thuộc về trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và toàn dân tộc. Đối với lực lượng Công an nhân dân, một phần quan trọng của câu trả lời ấy nằm ở năng lực bảo vệ vững chắc an ninh quốc gia, giữ gìn môi trường hòa bình, ổn định và chủ động kiến tạo những điều kiện an ninh thuận lợi cho phát triển.

Bởi bảo vệ an ninh quốc gia hôm nay không chỉ là bảo vệ những gì đất nước đang có, mà còn phải bảo vệ những gì đất nước có thể đạt được trong tương lai; bảo vệ nguồn lực phát triển trước nguy cơ bị xâm hại; bảo vệ cơ hội trước nguy cơ bị đánh mất; bảo vệ quyền phát triển của dân tộc trước những biến động của thời đại; và trên hết, bảo vệ niềm tin của Nhân dân - nguồn sức mạnh sâu xa nhất của mọi chiến lược dựng nước và giữ nước.

Từ mùa Thu độc lập năm 1945 đến kỷ nguyên vươn mình hôm nay là hành trình được viết bằng máu, mồ hôi, trí tuệ, niềm tin và khát vọng của biết bao thế hệ người Việt Nam. Nếu thế hệ cha anh đã làm nên kỳ tích bằng việc giành lại quyền tự quyết cho dân tộc thì trách nhiệm lịch sử của thế hệ hôm nay là biến độc lập thành sức mạnh phát triển, biến tiềm lực thành vị thế, biến khát vọng thành những thành tựu cụ thể của đất nước.

Trong hành trình đó, lực lượng Công an nhân dân tiếp tục mang trên mình sứ mệnh đặc biệt: giữ vững bình yên để đất nước phát triển, giữ vững an ninh để dân tộc vươn mình, bảo vệ hôm nay để kiến tạo ngày mai.

Đó cũng là cách thiết thực để tinh thần mùa Thu năm 1945 tiếp tục tỏa sáng trong kỷ nguyên mới - không chỉ như ký ức bất diệt về một thắng lợi vĩ đại mà còn trở thành nguồn sức mạnh thôi thúc mỗi cán bộ, chiến sĩ và mỗi người Việt Nam cùng chung trách nhiệm giữ vững nền độc lập mà cha ông đã giành được, bảo vệ cuộc sống bình yên của Nhân dân, xây dựng “thế trận lòng dân” vững chắc và cùng kiến tạo một Việt Nam hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, tự tin vươn mình cùng thời đại.

Phòng An ninh chính trị nội bộ