Nếu hiện diện là điều kiện đầu tiên để gần dân, nghe dân, thì chủ động dẫn dắt mới là thước đo năng lực lãnh đạo trên không gian số: kịp thời nhận diện những chuyển động của đời sống, tạo lập dòng thông tin tích cực, củng cố đồng thuận và chuyển niềm tin thành sức mạnh hành động.

Khi không gian số trở thành một “hệ cảm biến xã hội”

Báo cáo sơ kết một năm triển khai mô hình “Không gian số Lâm Đồng an toàn, lành mạnh” cho thấy một cách tiếp cận mới trong huy động sức mạnh cộng đồng tham gia xây dựng môi trường thông tin số có trách nhiệm. Trong 12 tháng, cơ quan chức năng đã tiếp nhận 60 phản ánh từ các KOL và quản trị viên trang, kênh, hội, nhóm. Qua xác minh, phân loại, có 16 thông tin mang dấu hiệu lừa đảo, 20 tin giả, tin xấu độc và 24 phản ánh về tình hình an ninh, trật tự tại cơ sở. Trên cơ sở kiểm chứng, lực lượng chức năng đã cung cấp 22 nguồn thông tin chính thống để định hướng dư luận.

Theo Đại tá Vũ Hoàng Anh, Trưởng Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an tỉnh Lâm Đồng, kết quả này thể hiện sự chuyển biến từ tư duy “ứng phó bị động” sang “chủ động kiến tạo thông tin”. Những người có ảnh hưởng trên mạng xã hội không chỉ là chủ thể truyền tải thông tin, mà đang từng bước tham gia phát hiện sớm, cảnh báo và hạn chế tác động tiêu cực của tin giả, thông tin xấu độc.

Hoạt động của Câu lạc bộ được định hướng theo nguyên tắc 5 chữ “T”: Tự nguyện, Tin cậy, Tôn trọng, Trách nhiệm và Tuân thủ pháp luật. Cách tiếp cận ấy không làm mất đi tiếng nói riêng của mỗi thành viên, mà tạo nên điểm gặp gỡ về trách nhiệm xã hội, ý thức pháp luật và khát vọng xây dựng một môi trường số an toàn, lành mạnh.

Trong không gian thực, một vấn đề dân sinh hay một tâm tư xã hội thường được phản ánh qua báo cáo, hội nghị, tiếp xúc hoặc những kênh thông tin truyền thống. Trên không gian số, vấn đề ấy có thể xuất hiện sớm hơn qua một bài viết, một cuộc thảo luận, một chuỗi bình luận hay sự thay đổi bất thường của dư luận. Khi những tín hiệu này được nhận diện, kiểm chứng và tập hợp kịp thời, không gian số có thể trở thành một “hệ cảm biến xã hội”, giúp phát hiện sớm vấn đề, hiểu đúng tâm tư và không để những khoảng cách nhỏ tích tụ thành khoảng trống lớn.

Đối với công tác xây dựng Đảng, đây không đơn thuần là có thêm một nguồn thông tin. Sâu xa hơn, đó là sự mở rộng phương thức gần dân, nghe dân và nắm bắt lòng dân. Hiện diện trên không gian số vì thế không chỉ để truyền tải chủ trương, mà còn để lắng nghe những điều đang diễn ra trong đời sống, nhận diện những vấn đề Nhân dân quan tâm và kịp thời đưa thực tiễn vào quá trình lãnh đạo, định hướng.

Từ kiến tạo thông tin đến tập hợp sức mạnh cộng đồng

Dòng chảy thông tin trên không gian số luôn vận động với tốc độ nhanh, phạm vi rộng và sự tham gia của nhiều chủ thể. Trong môi trường ấy, thông tin chính thống dù đúng nhưng chậm, xa cách hoặc khó tiếp cận vẫn có thể để lại khoảng trống cho tin giả, suy diễn và những cách hiểu lệch lạc lan rộng.

Mô hình “Không gian số Lâm Đồng an toàn, lành mạnh” gợi mở một cách làm đáng chú ý: thay vì coi KOL, nhà sáng tạo nội dung hay quản trị viên hội, nhóm chỉ là đối tượng tuyên truyền, có thể xem họ là những chủ thể đồng hành. Với khả năng kết nối cộng đồng và ngôn ngữ gần gũi, họ góp phần đưa thông tin chính thống đến đúng nhóm công chúng, đồng thời chuyển tải trở lại những phản ánh, băn khoăn và tín hiệu từ xã hội.

Đó cũng là sự thay đổi trong cách tập hợp lực lượng trên không gian số. Vai trò lãnh đạo không chỉ được thể hiện qua truyền đạt thông tin, mà còn bằng khả năng định hướng, thuyết phục và kết nối những chủ thể khác nhau cùng hướng đến giá trị chung. Khi mỗi thành viên có thể phát huy thế mạnh riêng trong một khuôn khổ tin cậy và trách nhiệm, sức mạnh dẫn dắt không còn nằm ở một kênh thông tin đơn lẻ, mà được lan tỏa qua cả mạng lưới cộng đồng.

Thảo luận trao đổi về bài toán nhận diện thông tin thật - giả trong kỷ nguyên AI (Sưu tầm)

Xu hướng ấy đang được mở rộng trên phạm vi toàn quốc. Ngày 7/9/2026, Hội nghị KOL toàn quốc lần thứ hai tại Thành phố Hồ Chí Minh quy tụ hơn 1.000 nghệ sĩ, KOL, nhà sáng tạo nội dung, chuyên gia cùng đại diện các cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp. Việc hướng tới hình thành mạng lưới Câu lạc bộ “Niềm tin số” tại 34 tỉnh, thành phố và triển khai Chương trình tín nhiệm người có ảnh hưởng cho thấy hoạt động kết nối KOL đang chuyển từ những sáng kiến riêng lẻ thành một mạng lưới có chuẩn mực, trách nhiệm và cơ chế phối hợp.

Sự dẫn dắt ấy cuối cùng phải được kiểm chứng trong đời sống. Tại xã Hàm Kiệm, từ bài toán địa bàn, dân số và khối lượng công việc tăng sau sáp nhập trong khi quân số Công an cơ sở còn hạn chế, mô hình “Cây Dân cư số 4.0” với 9 nhánh mã QR, kết hợp trợ lý số tra cứu 24/7, đã được nghiên cứu, triển khai với kinh phí chỉ khoảng 1,5 triệu đồng. Một mô hình nhỏ về kinh phí nhưng mang lại hiệu quả thiết thực: giảm 60% thời gian hướng dẫn trực tiếp, mức độ hài lòng của người dân đạt 99%.

Người dân chủ động sử dụng điện thoại thông minh quét mã trên “Cây Dân cư số 4.0”

Tại phường Mũi Né, trợ lý trí tuệ nhân tạo (AI Agent) trên nền tảng Zalo hỗ trợ người dân tra cứu dịch vụ công trực tuyến và các nội dung liên quan Đề án 06. Chỉ sau 7 ngày thử nghiệm, hệ thống ghi nhận 308 lượt tương tác, xử lý thành công 286 câu hỏi, đạt 92,9%, với thời gian phản hồi trung bình 6,3 giây. Những nội dung cần xác minh hoặc thuộc thẩm quyền giải quyết tiếp tục được chuyển đến cán bộ phụ trách. Những con số ban đầu cho thấy công nghệ không thay cán bộ giải quyết công việc, nhưng có thể giúp phân loại nhu cầu, rút ngắn thời gian phản hồi và dành nguồn lực con người cho những trường hợp phức tạp hơn.

Từ môi trường thông tin đến hoạt động phục vụ, yêu cầu xuyên suốt là định hướng phải gắn với hành động và những vấn đề cụ thể của người dân phải được quan tâm giải quyết. Công nghệ vì thế không phải đích đến, mà là phương tiện để rút ngắn khoảng cách, nâng cao chất lượng phục vụ và làm cho mối liên hệ giữa Đảng, Nhà nước với Nhân dân trở nên gần gũi, thiết thực hơn.

Giữ vững vai trò dẫn dắt trong dòng chảy số

Tại buổi làm việc ngày 15/6/2026 với Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương cùng các cơ quan liên quan về Đề án Chiến lược công tác tư tưởng của Đảng trong bối cảnh chuyển đổi số, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: “Công nghệ, dữ liệu, trí tuệ nhân tạo là công cụ rất quan trọng nhưng không thay thế được bản lĩnh chính trị, nền tảng lý luận, đạo đức cách mạng, năng lực đối thoại, trách nhiệm nêu gương và sức thuyết phục của cán bộ, đảng viên”.

Chỉ đạo ấy chạm đến điểm cốt lõi của đổi mới phương thức lãnh đạo trong kỷ nguyên số. Công nghệ có thể mở rộng khả năng tiếp cận, dữ liệu và AI có thể hỗ trợ nhận diện, dự báo, nhưng sức thuyết phục cuối cùng vẫn thuộc về con người.

Từ yêu cầu ấy có thể thấy, xây dựng Đảng trên không gian số không dừng ở việc mở thêm tài khoản, hình thành thêm nền tảng hay đưa nội dung từ không gian thực lên môi trường mạng. Đòi hỏi cao hơn là hình thành phương thức hoạt động phù hợp với đặc trưng của không gian số: nhanh hơn trong nắm bắt, chủ động hơn trong thông tin, rộng mở hơn trong kết nối và thuyết phục hơn trong tập hợp đồng thuận.

Một là, chuyển từ hiện diện sang chủ động định hướng. Thông tin chính thống phải đến đúng lúc, đúng vấn đề và bằng cách thức phù hợp với từng nhóm công chúng. Không thể chờ đến khi thông tin sai lệch lan rộng mới lên tiếng; càng không thể sao chép nguyên cách truyền đạt một chiều từ không gian thực sang môi trường số. Chủ động dẫn dắt đòi hỏi khả năng dự báo, chuẩn bị nội dung và kiến tạo dòng thông tin từ sớm.

Hai là, chuyển từ truyền đạt sang tương tác và lắng nghe. Những bình luận, chia sẻ và mối quan tâm của cộng đồng, khi được sàng lọc, kiểm chứng, có thể trở thành nguồn thông tin giúp cấp ủy, chính quyền hiểu dân sâu hơn, nhận diện vấn đề nhanh hơn và điều chỉnh công tác tuyên truyền, vận động sát thực tiễn hơn.

Ba là, chuyển từ hoạt động đơn tuyến sang tập hợp sức mạnh mạng lưới. Cơ quan Đảng, chính quyền, báo chí, lực lượng chức năng, KOL, quản trị viên hội, nhóm và mỗi người dân đều có vai trò trong kiến tạo môi trường số lành mạnh. Điều cốt lõi là xây dựng cơ chế phối hợp dựa trên sự tin cậy, trách nhiệm và tuân thủ pháp luật, qua đó lan tỏa giá trị tích cực, phát huy tính đa dạng và tự nguyện của cộng đồng.

Giữa dòng chảy số không ngừng biến đổi, “la bàn định hướng” trước hết là mục tiêu, nguyên tắc và hệ giá trị; những “cảm biến xã hội” giúp không xa rời thực tiễn. Đổi mới phương thức lãnh đạo vì thế không phải là chạy theo công nghệ, mà là làm chủ công nghệ để nâng cao năng lực nắm bắt thực tiễn, định hướng và tập hợp Nhân dân.

Vai trò dẫn dắt chỉ thực sự được khẳng định khi thông tin tạo ra nhận thức đúng, nhận thức hình thành đồng thuận và đồng thuận được chuyển hóa thành hành động vì lợi ích chung. Đó là bước chuyển từ thích ứng sang chủ động dẫn dắt trên không gian số.

Thực hiện: Vũ Thị Thắng